Lladron wedi dwyn gwerth miliynau o ewros o emwaith ac aur o stafell gref SEUR, cwmni sy’n symud a dosbarthu eiddo, yn Madrid. Gyrrwyd fan yn galed yn erbyn yr adeilad nes iddo dorri drwodd.

Dyn o ddwyrain Asturias wedi gosod magl i ddala ceirw heb y gwaith o fynd i’w hela. Ond yr hyn a ddaliodd oedd dyn arall: gwyddonydd oedd yn gweithio ar gynllun yn yr ardal i restru planhigion. Cafodd e ddirwy o €3000. Ni chafodd y naturiaethwr niwed mawr.

Mae’r PSOE, y blaid sosialaidd, wedi penderfynu mynd â’r ddeddf newydd ar hawliau gweithwyr i’r llys cyfansoddiadol. Ei gobaith yw cadw peth o’r diogelwch swyddi sydd gan weithwyr yn awr.

Pob hwyl i dîm Cymru yfory!

Gair Astwreg yw antroxu sy’n dod o’r Lladin introit , mynd i fewn i dymor y Grawys, ond mae’r ŵyl ei hun yn mynd yn ôl ymhell cyn dyfodiad yr eglwys i ŵyl baganaidd i lanhau trefi ar ddiwedd y gaeaf. Yn debyg felly i Lupercalia y Rhufeiniaid ac atsain ohono yn y ffordd y byddwn ni’n glanhau tŷ ddechrau’r gwanwyn. Ond mae rhai o’r traddodiadau sydd wedi ymlynu wrth yr hen ŵyl yn rhyfedd â dweud y lleiaf. Nos Fawrth fe fuom ni yng nghanol Ribadesella i weld sardîn yn sefyll ei brawf o flaen ‘ustusiaid’. Lot o wneud sbri am y maer a’i chynlluniau a’r cyni economaidd, ac yna cerdded mewn gorymdaith angladdol i’r cei. Yna fe aeth y sardîn, yn ei dun ar ffurf arch, i fewn i’r aber – ar dân. Pam sardîn? Neb yn rhy siŵr.

entierro sardina Ribadesella

Mae digon ynddo wrth gwrs ynglŷn â ‘maeddu terfysgwyr’ a ‘diwedd ETA am byth’, ond mae e hefyd yn gwireddu statws Amaiur yn y Senedd ac yng ngolwg y PP sy’n rhedeg Sbaen – rhywbeth hollol newydd iddyn nhw, sydd wastad wedi dibrisio pob symudiad o ochr ETA a’r cenedlaetholwyr. Yn awr maen nhw’n derbyn diwedd ETA. Does dim llawer o fanylion eto am beth fydd llywodraeth Sbaen yn gwneud am y peth, ond fel sumbol mae’r gytundeb pwysig. Un peth y mae llywodrath Gwlad y Basg yn galw amdano ‘yn fuan’ yw lleihau nifer yr heddlu canolog/ Sbeinig sydd yn gweithredu o fewn ei ffiniau, gan fod perygl ETA wedi diflannu.

Ddydd Iau diwethaf, fe gafodd nifer o brotestwyr yn erbyn toriadau addysg y llywodraeth gymunedol Valenciana eu harestio, rhai ohonyn nhw o dan 18 oed. Ers hynny, mae’r gwrthdystiadau wedi mynd yn fwy bob dydd, a mwy o bobl wedi cael mynd i’r ddalfa. Heno, mae miloedd ar y stryd yng nghanol Valencia, yn ceisio nesau at bencadlys y llywodraeth. Nid myfyrwyr ysgolion uwchradd a phrifysgolion yn unig, ond rhieni, athrawon a darlithwyr, a chefnogwyr cyffredinol. Mae nifer o fyfyrwyr wedi eu cloi eu hunain yn un o adeiladau’r brifysgol. Ac mae ‘na brotest arall i’w cefnogi yn Madrid.

Pam fod pethau wedi chwyddo fel hyn? Am fod pennaeth heddlu Valencia wedi disgrifio’r myfyrwyr oedd yn gwrthdystio yn y lle cyntaf fel ‘y gelyn’. Daeth hwnnw fel sioc i’r bobl ifainc, sydd wedi tyfu lan mewn gwlad lle roedd yr heddlu i fod yn rhywbeth da. Ond i’r genhedlaeth hŷn, sy’n cofio heddlu, a heddlu cudd, dyddiau Franco roedd hi’n sarhad na ellid ei anwybyddu. Un o sloganau’r dydd yw ‘libros contra porras‘ ‘Llyfrau yn erbyn Pastynau’. Ac wrth fod protestwyr newydd yn cyrraedd y strydoedd, mae mwy o heddlu’n dod o ddinasoedd eraill.

Mae pobl fan hyn wedi edrych ar luniau protestiadau enfawr yng nghanol Athen. Mae’n rhywbeth sy’n teimlo’n agos iawn oherwydd sefyllfa economaidd Sbaen o fewn yr ewro. Ond yn fwy na hynny, mae’n taro tant gyda’r miloedd lawer nad ydynt yn ymddiried dim mwy yn yr awdurdodau (llywodraeth, heddlu, byddin?).  Mae pobl yn gweld y smonach a wnaed gan yr awdurdodau ar draws Ewrop ac yn barod i wneud rhywbeth amdano.

Chwynnu’r pocedi o bridd sydd yn y graig ar ochr y tŷ oedd fy ngwaith. Mae’r pocedi gogleddol yn gul ac yn ddwfn ac yn anodd iawn eu clirio pan fydd rhyw blanhigyn (coeden llawrwydd, e.e.) wedi cael ei wreiddiau tano. Tua’r de, mae’r pocedi’n dod yn welyau bach lle rwyf yn tyfu perlysiau cryf parhaol fel rhosmari, saets a lafant, neu blodau fel salfia, hebe ac osteospermum.

Nid paratoi yw popeth: mae’r orennau yn eu hanterth a digon o wahanol fathau o fresych (cavalo nero, betys arian a choch, broccoli porffor) i gadw llysiau ar y fwydlen. Ond mae’r tato o’r stordy wedi gorffen, felly fydd rhaid prynu o nawr tan y Pasg o leiaf.

Yr adeg yma o’r flwyddyn mae’r haul yn diflannu tu ôl i’r mynydd tua 5 y prynhawn, ac er bod golau am ddwyawr eto mae’r tymheredd yn cwympo’n syth. Nid cyn i’r dŵr yn y tanc haul gyrraedd 58C! Dyw’r gwynt oer ddim yn effeithio ar y paneli pan fo heulwen.

Deddf newydd sydd yn newid (darllener: gwaethygu) hawliau gweithwyr ynglŷn â diswyddiadau. Yr un cri ag erioed gan y cyflogwyr ‘rhaid inni gael yr hawl i ddileu ac i greu swyddi fel y dewiswn ni’. Hyd yn hyn dim ond y dileu a welsom. Mae’n werth cofio bod nifer y diwaith yma dros 5 miliwn yn barod, ac yn cynnwys hanner y boblogaeth 16-24 oed. O dan y drefn newydd bydd cwmniau sydd ‘mewn trafferthion’ (dim eglurhad eto o beth mae hynny’n feddwl) yn cael anwybyddu cytundebau a wnaed ar y cŷd rhyngddyn nhw a’u gweithwyr, ym maes amodau gwaith, lleoliad y gwaith hwnnw, a chyflogau. Ac os byddan nhw’n rhoi pobl ar y clwt, fydd e’n costio llai iddyn nhw ac yn cymryd llai o amser trafod.

Dywediad Sbaeneg am ‘ar y clwt’ yw a la calle (i’r stryd), ac yn Gijón heddiw fe addawodd un o arweinwyr yr undebau llafur taw yn y stryd y byddai’n rhaid ymladd i gael gwared ar y ddeddf. Fe ddaeth y ddau fudiad undebol (yn fras, sosialwyr a chomiwnyddion) at ei gilydd i drefnu gwrthdystiadau heddiw, ond bydd eisiau mwy na hynny os yw’r ymgyrch i fod yn llwyddiannus.

Enghraifft o’r drefn newydd: y Liceu, tŷ opera enwog Barselona. Yn ystod y chwe mis nesaf, fe fydd y rhan fwyaf llethol o’r gweithwyr yn cael deufis o ‘wyliau’ di-dâl. Bydd y theatr ar gau, gan golli nifer o gynhyrchiadau opera a bale.

Ymateb y prif weinidog i’r gwrthdystwyr: galw am ‘gyd-aberthu’. Dwi ddim yn ei weld e na’i debyg yn aberthu ryw lawer.

Mantell paun ffoto:cathasturias

Ond mae hon yn arwydd o newid tymor: fe welais i hi’n hedfan, ac yna glaniodd ar y garreg a thorheulo am funudau. Mae’n debyg taw sychu’i hadennydd oedd y fantell paun, newydd ddod mâs o’i chrysalis.

Yn wir, roedd hi’n ddiwrnod perffaith am dro bach – digon o ddŵr yn yr afon ar ôl glaw’r wythnos ddiwethaf, digon o haul a dim ond awel fach o wynt. Wnaeth fy ysbrydoli i fynd yn ôl i’r ardd a chario ymlaen â’r gwaith o docio (coeden eirin a datura) a glanhau (mwsogl o’r pafin). Chwynnu rhan o’r lleuarth nesaf.

Ei phwnc oedd, yn gyffredinol, perthynas Gwlad y Basg â sefydliadau Ewrop. Yn fanwl, roedd hi’n gofyn am un cam pwysig gan Gomisiwn Ewrop: ei fod yn chwarae rhan yn y broses o gyrraedd heddwch yng Ngwlad y Basg ar ôl ymgyrch hir a threisiol ETA. Fyddai hynny ddim wrth fodd llywodraeth Sbaen, sydd wedi dweud erioed taw rhywbeth mewnol yw e. Ac i’r perwyl yna fe aeth hi ymhellach ar hyd y trywydd, gan ystyried perthynas economaidd Euskadi a’r UE.

Yn ei barn hi, mae’r Basgwyr yn cael cam oherwydd eu cysylltiad â’r delwedd gwael sydd gan Sbaen gyfan fel gwlad ddi-waith sy’n methu gwella. Soniodd am y mentrau cydweithredol Basgaidd fel ‘cyfeirbwynt ar raddfa gyfandirol’ yn ogystal â’r gwaith sy’n cael ei wneud ym maes y dechnoleg newydd. ‘Dim ond drwy ddatblygiadau felly mae trechu diweithdra’, meddai.

Ac roedd yn edrych tua’r Alban hefyd, yn wleidyddol yn hytrach nag yn economaidd. Dymunai gweld refferendwm ar annibyniaeth i’r Basgwyr: cam wrth gam, meddai, y byddai pobl Sbaen yn deall bod hynny’n bosib ac yn derbyn ei fod yn iawn.

pinguicula grandiflora ffoto:cathasturias

Dim byd tebyg i dafod y gors Cymru o ran blodyn, ond maen nhw’n perthyn. Welais i hwn yn tyfu ar lwybr Bulnes.

Mimosa. Sdim byd tebyg i’r goeden yma pan fydd yn blodeuo.

Dal heb ddod i wybod beth yw’r blodyn prydferth oedd yn tyfu ar ymyl y clogwyni. Bosib ei fod wedi dianc o ardd.

Bydd y gwasanaeth arferol yn dychwelyd yfory,

Mor wahanol yw tynged gwyddonwyr Sbaen. Pan ddaeth Mariano Rajoy yn brif weinidog ddeufis yn ôl, fe newidiodd nifer o’r gweinyddiaethau, gan symud pynciau o un i’r llall a chael gwared â rhai’n gyfangwbl.  Fe ddaeth gwyddoniaeth yn rhan o Adran yr Economi.  Mewn erthygl yn y cylchgrawn Nature yrwythnos hon, mae’r astroffisegydd Amaya Moro-Martin yn dadlau mai hunan-laddiad yw hwn lle mae bwriad y llywodraeth i gael ‘economi’r gwybodaethau’ yn y cwestiwn. Nid yn unig mae ymchwil gwyddonol wedi ei rwygo o ddwylo’r adran addysg, ond does dim mwy o ymchwilwyr yn cael eu penodi gan y wladwriaeth. Yn ôl yr erthygl, mae sector dechnolegol Sbaen yn rhy fach i gyflogi mwy na dyrnaid o ymchwilwyr, felly bydd y bobl deallus hyn, sydd wedi derbyn eu haddysg gan wladwriaeth Sbaen, yn gorfod mudo i weithio mewn ac er budd gwledydd eraill.

A hyn i gyd pan mae gwario Sbaen ar ymchwil gwyddonol o dan 1.4%, yn lle’r 2% a ddisgwylir yn ôl safonau Ewrop.  Ond fe allwn ni i gyd edrych ymlaen at y gemau!