Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Chwefror 1, 2012

Y Menywod Ga’s eu Saethu

Yn Madrid mae’r achos yn erbyn y barnwr Balthasar Garzón yn parhau. Ddoe, fe bleidleisiodd y barnwyr sy’n ei glywed o 4 i 3 i gadw ymlaen, a gwrthod gofyniad i rhoi terfyn arno.

Heddiw, daeth hen fenyw o Toledo yn Andalucia o flaen y llys i dystio paham roedd hi’n dadlau y dylid ymchwilio i droseddau dilynwyr Franco hyd at 75 o flynyddoedd yn ôl.

Roedd Maria Martín yn 6 oed ym 1936 pan ddechreuodd Rhyfel Sbaen. Un diwrnod roedd hi yn y tŷ gyda’i mam, a’i dwy chwaer, ei thad mâs yn lladd gwair, pan gyrhaeddodd gwŷr Franco. Fe gipiwyd y fam, ac ni welwyd mohoni byth wedyn, dim ond clywed ei bod wedi cael ei saethu. Aethpwyd â’r tad i’r carchar hefyd, ond fe’i ryddhawyd ar ôl cyfnod. Chwe blynedd yn ôl, pan oedd pwnc anodd y rhyfel a’r lladd yn dechrau cael ei drafod yn agored eto, fe benderfynodd Maria Martín geisio cymorth y wladwriaeth, drwy’r llys, i ymchwilio i beth ddigwyddodd: pwy oedd y dynion; lle lladdwyd ei mam, ble mae ei chorff. Ei bwriad yn syml oedd ei chladdu eto mewn tir cysegredig.

A phan cafodd hi wybod bod achos wedi ei agor yn erbyn Garzón, ac na fyddai’n ymchwilio mwy, fe ysgrifennodd at gadeirydd y fainc sy’n clywed ei achos. Dywedodd wrtho ei bod hi’n siŵr y byddai yntau, pe bai ei fam wedi ei lladd, yn gwneud ei orau glas i gael gwybod beth ddigwyddodd a chael hyd i’w chorff. Ni chafodd ateb ganddo.

Dim ymchwilio i droseddau, felly, ond mae’r gwaith o chwilio ffosydd lle claddwyd pobl yn parhau. Yn ardal Sevilla, hefyd yn Andalucia, mae archaeolegwyr wedi darganfod sgerbydau 15 o fenywod a gafodd eu lladd am berthyn i filwyr o weriniaethwyr. Wedi eu saethu yn eu gwâr – h.y. o’r tu cefn – ac wedi eu towlu un ar ôl ei gilydd i ffos a’u claddu yno. Bydd ymchwilio yn y labordy i gael gwybod pwy yw pwy fel bod y teuluoedd yn gallu ail-gladdu ‘las rosas de Guillena’, ond ni fydd ymchwilio i bwy oedd y saethwyr, y llofruddion.


Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

Categorïau

%d bloggers like this: