Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 14, 2012

Ni Wyddwn Beth yw’r Ias

Federico Garcia Lorca. Un o lenorion pwysicaf yr iaith Sbaeneg – nid yn unig yn ystod yr 20fed ganrif, ond erioed. Bardd a dramodydd, wedi ei eni yn yr un flwyddyn â’m mamgu, gyda’r un penblwydd â mi. Bodas de Sangre (Priodas Waedlyd),  a la Casa de Bernarda Alba (Tŷ Bernarda Alba)  yw’r prif weithiau ar gyfer y theatr, ond o blith y cerddi rhaid cofio A las 5 de la tarde (Am 5 y prynhawn) – cerdd a gyrhaeddodd hyd at Afghanistan yn y ffilm o’r un enw am ferch sydd am fod yn arlywydd (pan oedd obaith am hynny).

Nid yn unig yr oedd yn llenor, ac yn weriniaethwr: roedd e hefyd yn hoyw, pan oedd hynny yn Sbaen yn anathema hyd yn oed i bobol nad oedd yn dilyn yr eglwys ym  mhob peth. Fe’i saethwyd yn farw rywle y tu fâs i Granada ychydig ar ol dechrau rhyfel Sbaen ym 1936. Fe losgwyd ei lyfrau yn sgwar y ddinas honno. Roedd yn 38 oed.

Yr wythnos hon mae’r llythyr olaf a ysgrifenwyd ganddo wedi dod i’r olwg, ar ôl marwolaeth ei gariad olaf. Roedd ef a Juan Ramirez yn gobeithio mynd i Mexico  i ddechrau bywyd newydd – ond roedd Juan o dan 21 (19) ac yn gorfod cael cytundeb ei rieni cyn cael pasbort i adael Sbaen. Fe wrthodon nhw. Rhaid ei fod e wedi hala llythyr at Lorca, ond yr un sydd gyda ni (ar ôl marwolaeth Juan) yw’r ateb. “Darllena fy nghariad tuag atat ti rhwng y llinellau hyn….meddylia yn yr hyn yr wyt yn gallu ei gyflawni…gad imi wybod beth sy’n digwydd ond cymer ofal”.

Fel arfer fydda’i ddim eisiau gwybod gormod am fy hoff lenorion. Eu gwaith sy’n bwysig. Ond mae hanes Lorca mor drist, mae’r llythyr ond yn ychwanegu ato.


Responses

  1. Stori drist ofnadwy. Gan fod y gwr hwn yn ffigwr mor amlwg yn llenyddiaeth Sbaen, es draw i’r Wicipedia Cymraegi weld os oedd erthygl amdano – os oes, mae un.

    Cwestiwn am iaith, mae’r erthygl yn cyfieithu Bodas de Sangre fel ‘Priodas Waed’, ac o edrych ar yr y Wicipedia Saaesneg, ‘Blood Wedding‘ mae’n nhw wedi roi lawer fan’ny hefyd. Dw i’n siarad dim Sbaeneg gyda llw, felly sgynna i ddim syniad p’un sy’n iawn.

  2. Cwestiwn diddorol, cyfieithu llenyddiaeth. Efallai bod Priodas Waed yn well am ei fod yn deitl mwy amwys, yn gallu cael ei ddehongli mewn sawl ffordd – ond mae Priodas Waedlyd imi yn swno’n gryfach. Neu beth am Priodas y Gwaed? Mae hwnnw’n cyfleu arllwys gwaed a gwaed teuluol.

    • Dibynnu beth yw cynnwys/pwnc y ddrama mae’n debyg.
      Mae ‘priodas waedlyd’ yn awgrymu unai diwrnod priodas/bywyd priodasol gawaeldyd, boed yn llythrenol neu beidio, tra mae ‘priodas waed’ yn gallu awgrymu priodas rhwng pobl o’r un tuelu(!) neu efallai uno dau deulu? Wyt ti wedi ei gweld yn cael ei pherfformio?

  3. Do – ar ffurf dawns! Ffilm ‘Bodas de Sangre’ gan Carlos Saura. Mae diwrnod y briodas yn hynod waedlyd yn llythrennol, ond hefyd mae’r syniad o waed yn golygu urddas ac enw da’r teulu – teulu’r priodfab, yn yr achos hwn.


Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s

Categorïau

%d bloggers like this: