Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Tachwedd 2, 2018

Tomatos 60, Cnau Ffrengig 3

Cilos, yn hytrach na phwyntiau rygbi, yw’r sgôr yn y teitl.

Rwy’n dechrau blino ar ysgrifennu “mae wedi bod yn dywydd rhyfedd”, ond wir mae wedi bod eleni eto. Chawsom ni ddim o’r haf godidog a fu yng Nghymru, bu Mehefin a Gorffennaf yn gymylog ac yn llaith, er nad yn oer. Wedyn ym mis Awst newidiodd pethau, ac mae Medi a Hydref wedi bod yn braf, yn heulog ac yn sych. Roedd hyn wrth fodd rhai o’r cnydau, ond nid eraill. (Roeddwn i hefyd wrth fy modd, ac yn dianc i’r traeth i ymdrochi bob cyfle posib.)

20181102_070829

Rydym ni wedi bod yn casglu tomatos o’r cae ac o’r tŷ plastig ers canol Awst, ac yn eu bwyta nhw i frecwast, i ginio ac i swper. Mae’r rhewgell yn llawn o gawl tomato, a stwnsh tomato, tomatos rhost a passata. Mae cyffaith tomato tsili yn yr oergell yn ddigon i barhau flwyddyn gron. Buom ni’n rhannu’r ffrwyth gyda chyfeillion a chymdogion. Ac yna pan oeddem ni ar ffin dod i Gymru i weld y teulu, casglu’r cwbl oedd hyd yn oed yn hanner aeddfed i ddod gyda ni.

Gwaith da oedd hynny hefyd, oherwydd o fewn tridiau roedd storom o wynt a glaw wedi bwrw Asturies, y tymheredd wedi plymio ac eira mawr yn y mynyddoedd. 15,000 o deuluoedd heb drydan, a dim un ffordd – na rheilffordd – ar agor rhwng y dalaith a chanolbarth Sbaen am ddeuddydd.

Mountain Magic a Crimson Crush yw’r mathau sy’n gwneud orau yn y cae, oherwydd mae ganddynt rywfaint o nerth i wrthsefyll y blight. Ond o dan blastig, neu mewn man sych ac yn ddiogel o wyntoedd y gogledd a’r gorllewin, rydym yn gallu tyfu mathau mwy anarferol fel Calon yr Ych, ac un arall di-enw ddaeth yn rodd gan gymydog. Mae tomatos y cae yn llai o faint, ond blas da arnyn nhw.

A nawr am y newyddion drwg. Dim cnau Ffrengig eleni. Wel, tri chilo efallai, a hynny yn lle’r deg ar hugain arferol. Rwy’n amau taw tywydd drwg dechrau’r haf fu’n gyfrifol, ar yr amser pan oedd y cnau yn ffurfio ac yn dechrau tyfu. Bach iawn, tua maint cnau cyll, yw’r rhan fwyaf o’r rhai sydd wedi dod.

Roedd rhywbeth chwithig iawn am sefyll o dan y coed cnau, a gwynt o’r de, gwynt y cnau yw hi fan hyn, yn chwipio’r dail. Dim ond dail oedd yn cwympo. Doedd dim o’r sŵn cyfarwydd a geir pan fydd cnau yn pwnio’r llawr o’m cwmpas. Fydd dim olew eleni, na chnau i frecwast nac i deisen.

Mae’r ffa hefyd wedi methu, inni ac i sawl gymydog arall. Yn yr hen ddyddiau byddai gwynebu gaeaf heb na ffa na chnau wedi bod yn ofid mawr. Nawr mae’n ddigon i atgoffa rhywun bod perygl tyfu dim ond un peth, achos yn y lluarth, bob blwyddyn, bydd rhywbeth yn llwyddo a rhywbeth yn methu.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s

Categorïau

%d bloggers like this: