Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 18, 2014

Antur Austral

Fydd dim byd yn ymddangos ar y blog am dipyn bach: bant i Batagonia heno! A gan fod diffyg wiffi, a hyd yn oed diffyg trydan, yn rhai o’r llefydd nid wyf yn mynd i afradu amser yn dechnolegol, ond yn hytrach tynnu lluniau, ac ysgrifennu nodiadau hirion, a dweud yr hanes pan ddof yn ôl. Tan hynny, hwyl fawr!

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 13, 2014

Tomato Du Domato!

Daeth haf bach Mihangel â salwch yn ei sgîl. Rydym ni wedi hen arfer a cheisio diogelu’r tomatos (a’r tato) rhag y llwydni sy’n dod ym mis Mehefin ac yn gynnar ym mis Gorffennaf pan fydd y dymheredd yn uchel a’r aer yn llawn gwlypdra. Eleni, yn y cae newydd a gan dywydd sych, os nad bob amser yn heulog,  fe gawsom ni gnwd da. Mae’r rhewgell yn llawn tomatos rhost a saws.

Gan bod ni’n mynd bant am ychydig wythnosau, rhaid oedd penderfynu casglu’r ffrwyth i gyd neu adael i’r tomatos i dyfu a gobeithio y byddai rhywrai ar ôl erbyn mis Tachwedd.

IMG_0285

O bell, roedd popeth yn edrych yn iwn. Ond och ac onibai, pan gyrhaeddom ni’r planhigion, roedd y coch yn cuddio staen du, a’r dail hefyd yn grin a brown.

IMG_0286

Wedi llwydo, neu wedi llosgi ys dywed y cymdogion yma yn nwyrain Asturias. Dim dewis felly. Roedd rhaid inni casglu pob ffrwyth difrycheulyd (dwli ar y gair!) , tynnu gweddill y planhigion a’u llosgi ar unwaith.

IMG_0287

Rwy’n deall nawr bod dau fath o lwydni, neu falltod: un yn gynnar a’r llall yn hwyr. Mwy o waith eto’r flwyddyn nesaf. Ond wedi darllen y prynhawn yma ei bod yn bosib defnyddio cymysgedd o soda pobi, sebon a dŵr a’i chwistrellu dros y planhigion tomatos unwaith yr wythnos rhag y pla. Oes unrhyw un wedi cael hwyl ar hynny?

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 9, 2014

Tagu ar Fraster Llygredd

Bron bob tro y bydd rhywun yn edrych ar y newyddion yn Sbaen, mae achos newydd o lygredd wedi codi. A’r hyn sy’n ein siglo ni eleni yw y bobl sydd wedi bod yn derbyn arian cyfrinachol ac yn ei gelu mewn gwledydd tramor. Nid y PP adain-dde arferol a’u cyfeillion busnes, ond rhai o’r rheiny oedd i ryw radd yn mynegi neu’n cynrychioli gwerthoedd sy’n agosach at ein calonnau ni.

Yn gyntaf, Jordi Pujol. Gwynfor Evans Catalwnia, os liciwch chi. (Petai Gwynfor Evans wedi gweld tyfu cenedlaetholdeb yng Nghymru mewn pryd iddo fod yn brif weinidog ar ei genedl am 23 o flynyddoedd.) Gŵr a ddechreuodd yn ei arddegau drwy ddysgu Catalaneg o lyfr. Ar y pryd roedd gwaharddiad llwm ar yr iaith gan unbeniaeth Franco. Wedyn cymerodd ran mewn gwrthdystiadau yn erbyn Franco, a chael ei garcharu am hynny. Roedd yn rhan o senedd Catalwnia ers y dechrau.

Ac eto, dri mis yn ôl. bu’n rhaid iddo gyfaddef, ar ôl i rai o’r manylion ymddangos yn y cyfryngau, ei fod e wedi cuddio dros €4 miliwn mewn banc yn Andorra, gwladwriaeth fach ond yn annibynnol o Sbaen. Mae lle i gredu bod ei fab, o’r un enw, hefyd wedi ei gyfoethogi ar gefn grym gwleidyddol ei dad. Mae barnwr eisoes yn paratoi erlyniad, ond aros fydd rhaid am y cyhuddiadau.

Yno, yr wythnos hon, enw na fydd yn golygu dim i’r rhan fwyaf o Gymry: Jose Angel Fernández Villa. Ond byddwch chi efallai yn cofio lluniau teledu o lowyr Asturias yn llosgi teiars ar draffyrdd neu’n gorymdeithio ‘r holl ffordd i Madrid . Fe oedd Llywydd undeb glowyr Asturias tan y llynedd. Yn awr yn wynebu cyhuddiad o guddio dros filiwn o ewros. O ble daeth yr arian? Sdim neb wedi dweud eto. Roedd SOMA, undeb Villa, yn rhan o’r UGT, y corff undebol sosialaidd, ac ef ei hun wedi bod yn aelod sosialaidd ac yn senadur yn senedd Asturias. Erbyn heddiw mae wedi ei wahardd gan yr undeb a’r blaid. Fel Pujol, roedd Villa yn uchel ei barch yn ei gymuned, ac mae pobl wir wedi cael sioc wrth glywed y newyddion.

Roeddem ni’n disgwyl gwell ganddyn nhw, ac o’r herwydd wedi ein siomi’n waeth.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 29, 2014

Catch-22

Prif ddadl llywodraeth Sbaen wrth geisio cael y llys i wahardd refferendwm Catalwnia yw hyn: does gan Catalwnia ddim o’r hawl i gynnal refferendwm, hyd yn oed ar ffurf ymgynghorol, oherwydd nad oes ganddi sofraniaeth. Ond pe bai sofraniaeth ganddi, fyddai ddim angen y refferendwm presenol!

Rwy’n siŵr bod stori’r datblygiadau dyddiol yn cael sylw gan y cyfryngau yng Nghymru, felly trin cwpwl o bethau yn y cefndir, neu ar yr ymylon, byddaf i yn y cofnod hwn, ac efallai yn ehangu dealltwriaeth. Un peth sy’n wahanol iawn yn Sbaen o’i chymharu â’r DU yw bod cyfansoddiad ysgrifenedig. Ac yn fwy na hynny, mae’n gyfansoddiad sydd yn dal o bwys i lawer iawn o Sbaenwyr. Mae unrhyw un dros ei 50 yn cofio’r holl amser a gymerodd i lunio’r cyfansoddiad, ac fel y daeth gelynion oes at ei gilydd ei wneud hynny, yn sgîl marwolaeth yr unben Franco. A’r tebygrwydd yw y bydd y llys ar yr achlysur hwn fel o’r blaen yn achosion refferendwm Gwlad y Basg a datganiad sofraniaeth Catalwnia, yn dod i’r casgliad taw dim ond ar lefel Sbeinig y gellir newid y cyfansoddiad.

Rwyf i a’m cyd-Gymry’n ddigon bodlon i ddweud ‘wel, mater i’r Catalaniaid yw hyn, iddyn nhw gael penderfynu ar eu dyfodol’. Ac yn wir o’r Saeson y bues i’n siarad â nhw yn ystod ymgyrch refferendwm yr Alban, roedd y mwyafrif o’r barn hwnnw. Mae ‘na Sbaenwyr y tu fâs i Wlad y Basg a Chatalwnia sy’n credu’r un peth, ond byddwn i’n dweud bod mwyafrif llethol yn credu y dylid newid y cyfansoddiad – os o gwbl – drwy drafodaethau rhwng yr holl gymunedau a’r llywodraeth a phleidlais i Sbaen i gyd.

Mae Llys y Cyfansoddiad yn cwrdd nawr i benderfynu a fydd yn ystyried achos y llywodraeth: os byddan nhw’n penderfynu gnweud hynny, sy’n debygol, bydd refferendwm Catalwnia yn cael ei atal nes bydd y llys yn cyhoeddi eu penderfyniad terfynol.

2 awr wedyn: ac felly y bu. Mae’r bleidlais wedi ei hatal yn ystod yr achos llys.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 19, 2014

O’r Gegin: Sorbe Mari Waedlyd

Dyma gofnod i’r sawl sydd wedi cael llond bol – am heddiw, beth bynnag – o ddarllen am refferendwm yr Alban a’i ganlyniadau posib.

Mae’r tomatos yn cyrraedd y gegin o’r cae newydd fesul kilo, bob dydd. A minnau wedyn yn ceisio meddwl am bethau newydd i wneud gyda nhw. Edrych o dan ‘tomates’ yn Larousse a dyna lle’r oedd e: sorbe. Syniad da ond doedd y rysait ddim yn aprlio, felly arôl awr neu ddwy o chwilota es i nôl at y llyfryn ddaeth gyda’r peiriant hufen iâ flynyddoedd yn ôl, a dyna beth yw’r rysait yma.

 

Roedd angen 600g o passata – tomatos wedi malu’n fân, heb groen na hadau. Dipyn o waith, ac fe gymerodd 1kg o ffrwyth i gyrraedd 600g.

Ychwanegu sudd 1 lemwn mawr a’i groen wedi’i ratio, diferion o tabasco a saws Caerwrangon, llond llwy ford o siwgir gwyn, halen a phupur, gwynwy, a 100ml o fodca – ie, sorbe Mari Waedlyd!

Popeth yn yr hylifydd, wedyn i’r oergell am 20 munud, wedyn i’r peiriant hufen iâ am 20 munud arall.

A dyma fe:

Sorbe Mari Waedlyd

Sorbe Mari Waedlyd

(Mae hefyd yn ateb y cwestiwn: beth yw pwrpas y Paris goblet?)

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 14, 2014

Fiesta, Pryd, Cegin

Diwrnod prysur iawn! Ben bore (wel 10 o’r gloch) dyna lle’roeddwn yn torri kilo a hanner o domatos, a thynnu’r sudd a’r hadau, ac ychwanegu olew a sudd lemwn a phersli a mintys, fy nghyfraniad i at bryd cyfeillion nes ymlaen. Wedyn i Nueva de Llanes i fiesta’r Cristo.

P1170782

 

Gorymdaith fawr ar ôl yr offeren: pibgyrn, y tyrrau o fara fydd yn cael eu gwerthu wedyn, band pres a channoedd o ferched yng ngwisg traddodiadol yr ardal.

P1170788

Bant â ni – 16 ohonom – wedyn i fwynhau pryd o fwyd mewn pentre cyfagos.

Ond wedi hynny, roedd angen arllwys y finegr taragon a wnes i nôl ym mis Mehefin i ffiol ffres, a chael gwared  y dail. Ac yna, potelu gellyg mewn gwin coch – edrych ymlaen yn faer at fywta rhain yn ystod y gaeaf.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 7, 2014

Ariannin Parod

Yng nghanol yr holl gynaeafu, tomatos a ffigys a ffa, rwyf i wrthi’n brysur yn trefnu taith i Batagonia’r mis sy’n dod. Byddwn yn ymweld â threfi’r Wladfa, ond hefyd yn mentro i’r de ar hyd yr enwog Ruta 40 – cawn weld pa mor bell y cyrhaeddwn ni.

Un peth sydd wedi fy nharo yw cymaint y mae busnesau bach a chanolig eu maint yn ceisio osgoi delio gyda banciau. Does neb eisiau cael tâl drwy gerdyn credyd, pawb yn mynnu arian parod. A nifer ohonyn nhw yn mynnu arian tramor – doleri UDA fel arfer ond mae’r ewro yn dderbynadwy hefyd. Mantais hyn yn ddyblyg: hyd yn hyn ni fu rhaid talu dim o flaen llaw, ac mae nifer o lefydd yn cynnig telerau gwell am dalu felly. Hyd yn oed pan fydd gofyn am $Ariannin (y peso: maen nhw’n defnyddio’r un sumbol â’r doler, felly os nad yw’n amlwg rhaid gwirio pa un yw e!), yn aml bydd ffi ychwanegol os bydd y cwsmer yn dewis talu a cherdyn .

Fe ddwedodd un cwmni ei bod yn hala misoedd i gael yr arian i fewn i’w cyfri pe bai’r banc yn prosesu tâl cerdyn.

I raddau mae’r diffyg ffydd yn y banc yn bodoli yma yn Sbaen. Cyffredin iawn yw gweld pobl yn talu biliau eitha mawr gydag arian papur. Ac eto mewn llefydd eraill (yn Llundain, lle bues i’n ddiweddar) roedden nhw’n edrych arnom ni’n hurt am geisio gwneud hynny. Pa ffordd yr eith hi, tybed?

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 4, 2014

Yn Ol i Luarth

Dim ond wythnos bant (i briodas) ac mae’r chwyn bron cyn daled â’r ffa. A’r tomatos yn rhwygo brigau’r planhigion.

Llwyddais i brosesu 3kg o domatos heddiw, yn gyffaith tomato tsili ac yn saws i fynd gyda spageti heno. Ein garlleg ni a’n pupurod poeth ni hefyd! Ac mae’r gŵr wedi bod drwy’r dydd yn chwynnu ac yn torri –  bron ei fod yn debyg i ardd eto.

Nodyn byr iawn yw hwn, achos mae’n amser bwyd. Tu fâs mae plant y pentref yn rhedeg a sgrechian ar hyd yr heolydd; mae bron yn ddiwedd ar wyliau’r haf iddyn nhw.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 20, 2014

Ffrwyth y Ddaear

Rydym ni ar ddechrau’r tymor pan fyddaf yn treulio mwy o amser yn y gegin nag yn y lluarth. Weithiau mae fel petai bob tro rwy’n agor drws y teras mae rhyw lysieuyn neu ffrwyth newydd ar y ford.

Cap Tyllog

Cap Tyllog

Ond roedd hyn yn rhywbeth arbennig. Mae cyfaill inni’n ennill ei damaid wrth chwilio am fadarch a’u gwerthu nhw i fwytai. Ond y noson honno roedd perchennog un bwyty wedi eu gwrthod, ar ôl dweud ei fod yn fodlon prynu ‘popeth a gei di’. O gefn y car, felly, gwerthwyd y boletus edulis uchod, a hefyd basgeded ddechau o fadarch siantrel, y rhai bach orennog sy’n troi’n siapau rhyfedd wrth heneiddio. Risotto wnes i, a wedyn sychu’r gweddill yn y peiriant bach trydan at y gaeaf.

P1170743

Mae tomatos wedi bod yn dod i mewn ers dechrau Gorffennaf: cilo cyfan o domatos ceirios sydd yma ar eu ffordd i’r ffwrn, gydag olew olewydd, rhosmari a theim. O’r blaen byddwn yn eu torri yn eu hanner fel y tomatos mawr, ond erbyn hyn rwyf i dim ond yn gwneud hollt fach mewn un pen. 150C am ryw hanner awr, naill ai i’w bwyta’n dwym neu i’w rhewi.

P1170741

A dyma nhw’r orennau olaf! Wedi mynd yn sudd erbyn hyn, a nawr bydd rhaid prynu yn y farchnad tan Nadolig o leiaf. A chyn hynny fe fydd rhaid prosesu’r ffa mawr, a’r cnau Ffrengig, a’r pwmpenni o sawl math. Ar adeg fel hyn mae holl waith y gwanwyn a’r haf cynnar yn ymddangos yn fach iawn o’i gymharu a’r pleser o fwyta pethau iach a blasus.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 14, 2014

Esgeulus!

Rwyf i wedi bod yn esgeuluso´r blog a´r lluarth. IMG_0162

Wythnos gyfan o fiesta yn y pentref, gyda chyfeillion, ac yn fwy na dim ar lan afon Sella i weld y ras ceufadau. (Heb sôn am daith tridiau i Gymru ar gyfer priodas.) Mwy am rheiny pan gaf i amser.
Heddiw, nôl i’r gwaith beunyddiol o chwynnu – a chynaeafu. Yn y 24ain awr diwethaf:
mafon 150g; tomatos mawr 2kg; tomatos bach ceirios 1.5kg; ffa Ffrengig 300g, blodfreyshcen un, fach ond yn aeddfed; corbwmpenni 4, maint iawn ar gyfer y plancha.
Ac yn sioc braidd, 15 o fandarins bach oedd yn cwato yng nghanol y goeden.

Fydd ddim eisiau prynu llawer yn y farchnad yfory.

Older Posts »

Categorïau

Dilyn

Derbyn pob cofnod newydd yn syth i'ch Blwch Derbyn