Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 19, 2014

O’r Gegin: Sorbe Mari Waedlyd

Dyma gofnod i’r sawl sydd wedi cael llond bol – am heddiw, beth bynnag – o ddarllen am refferendwm yr Alban a’i ganlyniadau posib.

Mae’r tomatos yn cyrraedd y gegin o’r cae newydd fesul kilo, bob dydd. A minnau wedyn yn ceisio meddwl am bethau newydd i wneud gyda nhw. Edrych o dan ‘tomates’ yn Larousse a dyna lle’r oedd e: sorbe. Syniad da ond doedd y rysait ddim yn aprlio, felly arôl awr neu ddwy o chwilota es i nôl at y llyfryn ddaeth gyda’r peiriant hufen iâ flynyddoedd yn ôl, a dyna beth yw’r rysait yma.

 

Roedd angen 600g o passata – tomatos wedi malu’n fân, heb groen na hadau. Dipyn o waith, ac fe gymerodd 1kg o ffrwyth i gyrraedd 600g.

Ychwanegu sudd 1 lemwn mawr a’i groen wedi’i ratio, diferion o tabasco a saws Caerwrangon, llond llwy ford o siwgir gwyn, halen a phupur, gwynwy, a 100ml o fodca – ie, sorbe Mari Waedlyd!

Popeth yn yr hylifydd, wedyn i’r oergell am 20 munud, wedyn i’r peiriant hufen iâ am 20 munud arall.

A dyma fe:

Sorbe Mari Waedlyd

Sorbe Mari Waedlyd

(Mae hefyd yn ateb y cwestiwn: beth yw pwrpas y Paris goblet?)

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 14, 2014

Fiesta, Pryd, Cegin

Diwrnod prysur iawn! Ben bore (wel 10 o’r gloch) dyna lle’roeddwn yn torri kilo a hanner o domatos, a thynnu’r sudd a’r hadau, ac ychwanegu olew a sudd lemwn a phersli a mintys, fy nghyfraniad i at bryd cyfeillion nes ymlaen. Wedyn i Nueva de Llanes i fiesta’r Cristo.

P1170782

 

Gorymdaith fawr ar ôl yr offeren: pibgyrn, y tyrrau o fara fydd yn cael eu gwerthu wedyn, band pres a channoedd o ferched yng ngwisg traddodiadol yr ardal.

P1170788

Bant â ni – 16 ohonom – wedyn i fwynhau pryd o fwyd mewn pentre cyfagos.

Ond wedi hynny, roedd angen arllwys y finegr taragon a wnes i nôl ym mis Mehefin i ffiol ffres, a chael gwared  y dail. Ac yna, potelu gellyg mewn gwin coch – edrych ymlaen yn faer at fywta rhain yn ystod y gaeaf.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 7, 2014

Ariannin Parod

Yng nghanol yr holl gynaeafu, tomatos a ffigys a ffa, rwyf i wrthi’n brysur yn trefnu taith i Batagonia’r mis sy’n dod. Byddwn yn ymweld â threfi’r Wladfa, ond hefyd yn mentro i’r de ar hyd yr enwog Ruta 40 – cawn weld pa mor bell y cyrhaeddwn ni.

Un peth sydd wedi fy nharo yw cymaint y mae busnesau bach a chanolig eu maint yn ceisio osgoi delio gyda banciau. Does neb eisiau cael tâl drwy gerdyn credyd, pawb yn mynnu arian parod. A nifer ohonyn nhw yn mynnu arian tramor – doleri UDA fel arfer ond mae’r ewro yn dderbynadwy hefyd. Mantais hyn yn ddyblyg: hyd yn hyn ni fu rhaid talu dim o flaen llaw, ac mae nifer o lefydd yn cynnig telerau gwell am dalu felly. Hyd yn oed pan fydd gofyn am $Ariannin (y peso: maen nhw’n defnyddio’r un sumbol â’r doler, felly os nad yw’n amlwg rhaid gwirio pa un yw e!), yn aml bydd ffi ychwanegol os bydd y cwsmer yn dewis talu a cherdyn .

Fe ddwedodd un cwmni ei bod yn hala misoedd i gael yr arian i fewn i’w cyfri pe bai’r banc yn prosesu tâl cerdyn.

I raddau mae’r diffyg ffydd yn y banc yn bodoli yma yn Sbaen. Cyffredin iawn yw gweld pobl yn talu biliau eitha mawr gydag arian papur. Ac eto mewn llefydd eraill (yn Llundain, lle bues i’n ddiweddar) roedden nhw’n edrych arnom ni’n hurt am geisio gwneud hynny. Pa ffordd yr eith hi, tybed?

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Medi 4, 2014

Yn Ol i Luarth

Dim ond wythnos bant (i briodas) ac mae’r chwyn bron cyn daled â’r ffa. A’r tomatos yn rhwygo brigau’r planhigion.

Llwyddais i brosesu 3kg o domatos heddiw, yn gyffaith tomato tsili ac yn saws i fynd gyda spageti heno. Ein garlleg ni a’n pupurod poeth ni hefyd! Ac mae’r gŵr wedi bod drwy’r dydd yn chwynnu ac yn torri –  bron ei fod yn debyg i ardd eto.

Nodyn byr iawn yw hwn, achos mae’n amser bwyd. Tu fâs mae plant y pentref yn rhedeg a sgrechian ar hyd yr heolydd; mae bron yn ddiwedd ar wyliau’r haf iddyn nhw.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 20, 2014

Ffrwyth y Ddaear

Rydym ni ar ddechrau’r tymor pan fyddaf yn treulio mwy o amser yn y gegin nag yn y lluarth. Weithiau mae fel petai bob tro rwy’n agor drws y teras mae rhyw lysieuyn neu ffrwyth newydd ar y ford.

Cap Tyllog

Cap Tyllog

Ond roedd hyn yn rhywbeth arbennig. Mae cyfaill inni’n ennill ei damaid wrth chwilio am fadarch a’u gwerthu nhw i fwytai. Ond y noson honno roedd perchennog un bwyty wedi eu gwrthod, ar ôl dweud ei fod yn fodlon prynu ‘popeth a gei di’. O gefn y car, felly, gwerthwyd y boletus edulis uchod, a hefyd basgeded ddechau o fadarch siantrel, y rhai bach orennog sy’n troi’n siapau rhyfedd wrth heneiddio. Risotto wnes i, a wedyn sychu’r gweddill yn y peiriant bach trydan at y gaeaf.

P1170743

Mae tomatos wedi bod yn dod i mewn ers dechrau Gorffennaf: cilo cyfan o domatos ceirios sydd yma ar eu ffordd i’r ffwrn, gydag olew olewydd, rhosmari a theim. O’r blaen byddwn yn eu torri yn eu hanner fel y tomatos mawr, ond erbyn hyn rwyf i dim ond yn gwneud hollt fach mewn un pen. 150C am ryw hanner awr, naill ai i’w bwyta’n dwym neu i’w rhewi.

P1170741

A dyma nhw’r orennau olaf! Wedi mynd yn sudd erbyn hyn, a nawr bydd rhaid prynu yn y farchnad tan Nadolig o leiaf. A chyn hynny fe fydd rhaid prosesu’r ffa mawr, a’r cnau Ffrengig, a’r pwmpenni o sawl math. Ar adeg fel hyn mae holl waith y gwanwyn a’r haf cynnar yn ymddangos yn fach iawn o’i gymharu a’r pleser o fwyta pethau iach a blasus.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 14, 2014

Esgeulus!

Rwyf i wedi bod yn esgeuluso´r blog a´r lluarth. IMG_0162

Wythnos gyfan o fiesta yn y pentref, gyda chyfeillion, ac yn fwy na dim ar lan afon Sella i weld y ras ceufadau. (Heb sôn am daith tridiau i Gymru ar gyfer priodas.) Mwy am rheiny pan gaf i amser.
Heddiw, nôl i’r gwaith beunyddiol o chwynnu – a chynaeafu. Yn y 24ain awr diwethaf:
mafon 150g; tomatos mawr 2kg; tomatos bach ceirios 1.5kg; ffa Ffrengig 300g, blodfreyshcen un, fach ond yn aeddfed; corbwmpenni 4, maint iawn ar gyfer y plancha.
Ac yn sioc braidd, 15 o fandarins bach oedd yn cwato yng nghanol y goeden.

Fydd ddim eisiau prynu llawer yn y farchnad yfory.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 26, 2014

Mae’r Lluarth yn Sych

Mae’r lluarth yn sych, a phobman arall hefyd. Dim mwy na phedwar diferyn, ys dywedan nhw fan hyn ‘cuatro gotas’, ers bron i dair wythnos. Anarferol iawn i Asturias, hyd yn oed yng nghanol haf.

Gyda’r sychder, daw’r morgrug yn eu miloedd. Bob tro rwy’n clirio chwyn neu iorwg dyna nhw’n rhedeg am eu bywydau. Ac yn y lluarth ei hun mae’n waeth, oherwydd gyda nhw daw’r clêr duon. Yn llythrennol: mae’r morgrug yn cario’r clêr duon i blanhigion newydd, lle maen nhw’n bwyta o’r dail ffres ifanc. Mae’r morgrug wedyn yn ‘godro’r’ clêr duon ac yn cael hylif melys ohonyn nhw.

IMG_0159 - Version 2

Mae’r ffa Ffrengig yma’n amlwg wedi’i chael hi, ond y canol fe welir y da sy’n dod i fwyta’r drwg: buwch fach gota. Mae ‘na fwy ohonyn nhw eleni nag a welais i mewn blynyddoedd – ond dal dim digon i ddelio â’r holl glêr duon. Efallai bydd angen inni brynu poblogaeth o fuchod bach cwta oddi ar y we erbyn y flwyddyn nesaf.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 16, 2014

Hoff Win yr Haf

Daw hirddydd haf â chwant gwin pinc, rosé, rosado, neu clarete.

Mae’r ddau enw olaf yn cael eu defnyddio yn Sbaen i ddynodi gwin o bob lliw pinc, o’r ceirios dyfnaf i’r awgrym lleiaf mewn gwin golau. A rhaid cyfaddef eu bod nhw’n cael eu defnyddio yn gyfystyron. Ac i’r sawl sydd yn eu hyfed o dan heulwen Asturias, mae hyn yn ddigon teg. Ni ellir dweud wrth y lliw, y gwedd, na hyd yn oed y blas, taw rosado sydd mewn un gwydr a clarete yn y llall. Ond inni gîcs y gwin, mae’n bwysig gwybod eu bod yn cael eu cynhyrchu mewn modd gwahanol.

Mae gwin rosado yn dod un ai o rawnwin coch yn unig, neu o gymysgedd (cyfnewidiol!) o’r coch a’r gwyn. Ond yr hyn sy’n nodweddiadol yw taw’r sudd yn unig a eplesir, heb y crwyn.  Mae’r lliw terfynol yn cael eu greu naill ai wrth wasgu’r grawnwin coch yn ysgafn ac yn fyr, neu pan fydd y ddau sudd yn cael eu cymysgu cyn eplesu.

Mae clarete, ar y llaw arall, wastod yn cael ei gynhyrchu o gymysgedd grawnwin coch a gwyn. Mae’r rhai coch yn cael eu gwasgu ac yna eu heplesu gyda’r crwyn, a sudd y gwynion wedi cael ei ychwanegu. Eto, bydd y lliw  terfynol yn dibynnu ar faint o’r cochion sy’n cael eu defnyddio a faint o’r gwynion.  Bydd hwn hefyd yn effeithio ar fframwaith, tryleuder a blas dy lasaid bach wrth y traeth.

Ces i’r wybodaeth uchod i gyd gan flog Vino de Rioja lle ymddangosodd erthygl gan yr arbenigwr Pepe Hidalgo. Ei fyrdwn oedd diflaniad nifer o’r claretes, yn enwedig rhai la Rioja, oherwydd y ffasiwn sydd am winoedd blush. Bai’r Americanwyr yw hyn, yn mynnu gwinoedd gyda llai o liw a mwy o siwgr.

O blith rosados Sbaen byddwn yn awgrymu rhai Valdepeñas, neu rhai Navarra, ond imi beth sy’n bwysig yw bod cymaint o winoedd gwir wahanol ag sy’n bosib yn cael eu cynhyrchu, a’u mwynhau, yn lle’n bod ni gyd yn yfed yr un oeth.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 13, 2014

O’r Lluarth: Ffrwyth a Phethau Eraill

Nodyn bach cyn inni fynd lan i’r bar i gefnogi’r Ariannin!

Mae rhai o’r cwrens duon yn y cae newydd, a brynwyd yn gynharach eleni yn flwydd oed, wedi dwyn ffrwyth. Siŵr nad ydyn nhw ddim i fod i wneud hynny, ond mae’r cynnyrch bach wedi mynd at gwrens yr hen lwyni i weithio cyffaith, hufen iâ ac ambell i darten. Yr unig anfantais yw eu glanhau nhw, ac i wneud cyffaith jeli sdim eisiau gwneud hynny’n drylwyr iawn achos bydd y rhidyll yn gwneud y gwaith.

IMG_0150

Mae’r tomatos o dan y graig yn mhen draw’r cae yn edrych yn dda, ac ar wahan i un ffrwyth wedi llwyddo i ddianc rhag y llwydni. Quema yw’r gair lleol, sy’n golygu llosgi. Ond yr un peth yw e: y planhigion eu hunain, tato yn ogystal â thomato, yn mynd yn ddu a’r ffrwyth yn ddu ac yn feddal. Ddylwn ni fod fwy neu lai mâs o gyfnod gwaetha’r llwydni nawr.

A phan oeddwn i yn yr hen luarth y prynhawn yma, yn glanhau gwely’r mefus, sylweddolais i fod nifer eitha da o orennau’n dal i fod ar y coed mandarin: y ffrwyth yn ddwfn yng nghanol y coed ac felly heb eu sychu gan yr haul. Sudd cartref i frecwast yfory, ta pwy fydd yn ennill.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 6, 2014

Newyddion o’r Cae Newydd

Roedd llai o chwyn na’r disgwyl pan ddaethom ni nôl. Diolch i’r tywydd sych am hynny. Ond un peth yr ydym ni wedi sylweddoli gan fod maint y tir wedi cynyddu gymaint yw bod angen cerdded o gwmpas bob rhan ohono o leiaf bob yn eilddydd er mwyn dal y chwyn bach cyn bod nhw’n blodeuo.

IMG_0141

Mae’r ffa dringo, rhai yn fabes mawr gwyn, eraill yn verdinas bach gwyrdd, wedi dechrau’r daith hir i dop y polion, a’r rhes gyntaf o dato yn barod i’w chodi.   Tu ôl i’r rheiny, mae ffrwyth y tomatos wedi ymddangos, ond yn dal yn fach, ac mae’r letys cyntaf i gyd wedi cael eu bwyta. Dwrhau fydd y broblem os cawn ni ysbeidiau hir o sychder, felly mae sustem ychwanegol o gasglu dŵr o’r to ar y gweill. Ei gasglu, ac yna sut i symud y dŵr ar draws yr heol i lle mae eiaisu.

Ac yn yr hen luarth, mae’r cwrens duon, y garlleg a’r cyntaf o’r wynwns wedi eu casglu, a’r corbwmpenni bron â darfod. (Mae eraill yn aros i gael eu plannu yn eu lle nhw.)

 

Older Posts »

Categorïau

Dilyn

Derbyn pob cofnod newydd yn syth i'ch Blwch Derbyn