Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Chwefror 25, 2015

Coed Hen a Newydd

A fydd 2015 yn flwyddyn dda i’r cnau cyll? Mae’r cynffonau ŵyn bach yn niferus iawn.

P1180320

Cefn Bolahaul, y cae newydd, yw hwn. Coed cyll heb eu trin ers oesoedd, gydag ewcaliptus y tu ôl iddyn nhw ar y graig, a choeden cnau Ffrengig yn dal yn noeth wrth eu hochor. Felly beth sydd rhaid imi ddysgu nawr yw hyn: oes rhaid tocio coed cyll er mwyn cael cnau? Neu dim ond er mwyn cael ffyn a physt mae gwneud hynny?

A dyma arbrawf:

P1180308

Dwy binwydden, o fath arbennig, pinus pinea, y math sy’n cynhyrchu cnau pîn bwytadwy. Maen nhw’n dal i fod yn eu potau oherwydd nad yw’r man plannu’n barod iddyn nhw. Lle agored sydd angen, yn llygad yr haul, a dim ots am sychder nag oerfel. Yn ôl y sôn bydd rhain yn tyfu i fod yn 12m o daldra ac 8m o led – ond y cwestiwn mawr yw, a fyddwn ni’n casglu cnau pîn o fewn y pum mlynedd nesaf?

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Chwefror 12, 2015

O’r Berllan: Diogelu

Mae nifer y coed ffrwythau’n cynyddu drwy’r amser, yn enwedig nawr bod mwy o dir gyda ni. Nid bob un sy’n llwyddo: mae cyfeilles wedi addo bricyllen newydd imi ar ôl  i ddwy farw. Mae’n dod wrth ei chwaer yng nghyfraith yn Caceres, yn bell i’r de ac yng nghanol y meseta – cawn weld sut wneith hi. O dipyn i beth rydym yn dysgu gofalu am y coed, tocio, bwydo a dwrhau pan fydd angen.

P1180272

Ar ôl sioc yr eira, mae’r goeden lemwn hon, a’r coed sitrig i gyd, wedi cael bwceded o ddŵr yn sefyll oddi tanyn nhw rhag y rhew. Mae’r tywydd wedi gwella, ond dim ond ganol y Mis Bach yw hi. Eto, rhaid edrych tua’r gwanwyn.

P1180270

 

Bydd y nectarîn a’i theulu (eirin gwlanog) wastad yn dioddef gan ryw greadur neu ffwng sy’n gadael y dail yn goch ac yn grychau i gyd. Bydd y ffrwyth yn fach ac yn galed – anfwytadwy. Eleni, ar ôl tocio, cliriais i rownd y goeden, dodi haenen dda o gompost o’r ardd, ac wedyn llond bwced o ludw. Wedi cael ar ddeall y bydd hyn yn helpu i’w gwarchod.

A dyma’r coed eirin Claudia. Gwael iawn y llynedd, llond dwrn o ffrwyth rhyngddyn nhw. Tocio cryf eleni, ac yna clirio a gorchuddio’r cylch pridd â chompost.

P1180282

Y math o waith fydd, gobeithio yn dwyn ffrwyth! Ac mae llawer mwy o goed eisiau’r un driniaeth.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Chwefror 6, 2015

Gaeaf Go Iawn

Rwy’n siŵr bod nifer o’r garddwyr sy’n ymweld â’r blog hwn wedi syrffedu arna’i’n disgrifio’r gaeafau mwyn (ond gwlyb) yr ydym yn eu mwynhau ar arfordir Asturias. Wel nid eleni.

Ddydd Sadwrn diwethaf, ar ôl y gwynt daeth tyrfe a llucheidi (mellt a tharanau) ac am 9 o’r gloch y bore fe gyrhaeddodd y ddau uwch ein pennau ar yr union eiliad. Daeth y fellten i lawr a ffrwydro ffonau, cyfarpar teledu a band eang, a hyd yn oed y blwch bach sy’n rheoli’n paneli haul ni. Roedd y cymdogion wedi colli trydan hefyd, a gwynt llosg yn yr awyr. Drwy drugaredd nid aeth dim byd arall ar dân.

Yn y pentref i gyd, cawsom wybod pan ddaeth peiriannydd y ffôn ddoe, roedd trigolion 40 0 dai wedi cwyno am golli lein. Fwy neu lai pawb sy’n byw yma llawn amser! A thu fâs hefyd, roedd y fellten felltith wedi llosgi blychau cyfuniad ar bolion: y cloriau plastig yn ddarnau yn y caeau a’r gwifrau i gyd yn ddu.

Rywsut neu’i gilydd roedd gwasanaeth band eang y bar yn dal i weithio, felly yno oedd rhaid mynd i gysylltu â’r byd neu’r rhannau hynny o’r byd fyddai’n gallu trwsio pethau. Sa’i wedi yfed cymaint o goffi ers blynyddoedd. Drwyddi gyd roedd yn bwrw glaw bron yn ddibaid, a heddiw eira.

IMG_0421

Dim llawer, ond eira! Y tro cyntaf imi weld eira yn yr ardd. Mae’n wahanol yn y mynyddoedd wrth gwrs. Hanner can cilometr i’r de, mae’n amhosib croesi’r mynyddoedd hyd yn oed ar y priffyrdd, a’r trenau rhwng Asturias a Madrid ar stop ers tridiau. Dim byd amdani ond rhoi mwy o goed ar y tân a pharatoi paned o de.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ionawr 29, 2015

Storm ar Gyrraedd

Paratoi oedd hi heddiw. Mae pobl y tywydd yn darogan glaw mawr (eira yn y mynyddoedd) a gwyntoedd cryfion iawn dros y tridiau nesaf. Torri coed tân felly, a chlirio popeth o’r teras a’r ardd fyddai’n debyg o gael eu chwythu bant. A gweithio digon o fwyd i gadw ni i fynd os bydd y pwer yn mynd.

Lan yn y Picos de Europa, mewn pentrefi fel Sotres, mae pethau llawer yn anoddach. Hyd yn oed os oes gyda chi – neu’r cymdogion – injan i gynhyrchu trydan pan fydd y cyflenwad yn methu, mae cael eich cloi mewn am gyfnod, am fod eirlithriadau wedi cau’r heol mewn sawl man, yn dipyn o beth. Bydd unrhyw un sydd wedi mentro i Asturias i gerdded Llwybr y Cares, neu fy holl lwybr i, yr un sy’n mynd i Bulnes, wedi gweld dechreuad heol Sotres, yn codi tu ôl i’r orsaf yn Poncebos. A phan fydd yr eira wedi cilio mae’n lle perffaith arall, gyda llawer o lwybrau llai adnabyddus (ac felly’n llai prysur) na’r Cares ganol haf.

Ond i lan môr yr es i heddiw am dro bach, i weld y tonnau’n towlu’u hunain unwaith eto yn erbyn y garreg galch.

P1180248

Mor gryf yr oedd y gwynt! Roeddwn yn gorfod cwato tu ôl i graig i dynnu lluniau. Ac yfory medden nhw bydd hi’n ddwbl y cyflymdra. Ac yn bwrw drwy’r dydd. Efallai na fydd lluniau o’r un man yfory.

Yn ôl adroddiad yn y wasg yr wythnos hon mae 13000 o dai yn Asturias yn debyg o gael eu heffeithio gan y codiad yn lefel y môr erbyn 2040. Mae’n clogwyni ni’n ddigon uchel, ond mae’n siŵr o daro trefi glan môr fel Ribadesella, neu borthladdoedd mawr Gijón ac Avilés.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ionawr 22, 2015

O’r Ardd: Ffrwythau’r Gaeaf

Ffrwythau wedi’u cadw oedd ffrwythau gaeafau fy mhlentyndod – wedi eu rhesu’n dwt ar silffoedd y sied, wedi eu rhewi, neu’u sychu, neu eu trawsnewid yn gyffaith neu’n surop. (Oes gair gwell na surop? achos yn bendant dydyn nhw ddim yn sur.)

Ond nawr ein bod ni yma yn nwyrain Asturias, mae gyda ni ffrwythau rownd y rîl. Yr wyf i wrthi ar hyn o bryd yn prosesu’r kaki

IMG_0398

 

Byddwn yn bwyta rhai yn ffres: aros nes eu bod nhw mor feddal rwyt ti’n dechrau meddwl eu bod nhw’n pydru, a thipyn yn gochach na’r rhai yn y llun, torri’r pen gyda chyllell a bwyta’r tu fewn â llwy. Mae’r croen wedi cael marciau tywyll, ond tu fewn maen nhw’n berffaith.

Eleni mae cymaint i gael, rwyf yn gwneud saws (ar gyfer partneru hufen iâ dros yr haf) a stwnsh i’w defnyddio mewn pwdinau gyda hufen neu gaws ffres.

IMG_0400 - Version 2

 

Mae’r lemwns yn barod bob dydd o’r flwyddyn. Nid felly yr orennau eleni: fel arfer byddwn yn eu casglu nhw at sudd yn ystod mis Ionawr ond dal yn las y maen nhw.  Mae wedi bod yn gyfnod oer a gwlyb dros y mis diwethaf, ac mae’r ffrwythau’n cwato dan dail y coed. Pigo mâs rhwng cawodydd byddaf i gymryd lemwn pan fydd ei angen – at  stecen eog heno neu er mwyn glanhau’r stafell ymolchi. Mae sudd lemwn yn cael gwared yr olion calch o gwmpas y tapiau mewn dim o amser.

Y broblem i ni fel garddwyr yw na allwn ni wneud fawr ddim yn y lluarth am ei bod hi mor wlyb. Ond gyda lwc fe wellith pethau’r wythnos nesaf.

Nodyn i’r sawl sy’n chwilio am fwy ar y daith i Batagonia: ar ochr dde y dudalen, reit i lawr o dan ‘llefydd diddorol’ mae ‘cofnodion cynt’ – cyfle i ddewis mis o gofnodion. Mae rhai Patagonia i gyd yn ystod misoedd Tachwedd a Rhagfyr 2014 ac Ionawr 2015.

 

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ionawr 13, 2015

Patagonia 15: Gwrthod Gwenwyn yr Aur

IMG_0380

Yn Esquel, prif dref Cwm Hyfryd, roedden nhw i’w gweld ym mhobman. Ar ffenestri siopa, mewn tai, ac wedi eu peintio’n fawr ar welydd y strydoedd canolog.

P1180136

Yn erbyn mwyngloddio, yn amlwg: ond beth yw’r bygythiad? Mae’r ateb i’w ganfod yn y gofyn byd-eang am aur ac arian. Yn nhalaith Chubut, sy’n cynnwys rhan helaeth o Batagonia gan gynnwys y Dyffryn a Chwm Hyfryd, mae tunnelli lawer o’r ddau yn gorwedd o dan y mynyddoedd a’r paith. Mae deddf rhanbarthol gyfredol yn gwahardd mwyngloddio ‘awyr-agored’ am ei fod yn defnyddio arsenig, gwenwyn cryf a hysbys. Ond rhaid adnewyddu’r ddeddf, ac mae llywodraeth y dalaith yn dod o dan bwysau trwm gan y cwmniau mwynau, y rhan fwyaf ohonynt o Ogledd yr Amerig. Ychydig cyn y Nadolig, er enghraifft, fe gyhoeddwyd ffoto o un o aelodau senedd y dalaith mewn sgwrs neges ar ei ffôn gydag un o’r cwmniau – a hynny yn ystod dadl seneddol!

Ofn yr ymgyrchwyr yw y bydd y gwleidyddion a llywodraethwr y dalaith yn ‘rhannu er mwyn rheoli': yn parhau i wahardd mwyngloddio ym mynyddoedd yr Andes, yn y parciau cenedlaethol, oherwydd yr amgylchedd, ond yn dawel bach yn gadael y drws ar agor i weithgareddau mwyngloddio ar y paith.

Yn y dalaith i’r de o Chubut, Santa Cruz, mae eisoes safle mwyngloddio enfawr gan gwmni Goldcorp yn Cerro Negro (Mynydd Du) yn ymyl tref Perito Moreno.

P1180032

Wrth deithio ar hyd yr enwog Ruta 40 mae clwyd y safle i’w weld; gan ei fod yn dir preifat a ninnau heb yr amser i drefnu ymweliad, ni allaf ddisgrifio’r gwaith yn fanwl  ond mae’n edrych fel twll enfawr, neu gyfres o dyllau. Fel yr wyf i wedi dweud o’r blaen, efallai byddai rhywun yn meddwl nad oes dim ots am y paith, taw dim ond diffeithwch yw e – ond mae anifeiliaid a phlanhigion arbennig iawn yn byw yno. Yn ôl adroddiadau lleol, mae’r gweithwyr hefyd yn cael cam yn Cerro Negro: mae Goldcorp wedi ei ddirwyo miliynau o pesos, a hynny dro ar ôl tro, am fethu â darparu dŵr glân ar gyfer yfed nac ymolchi.

Yng ngorllewin Asturias, ychydig yn nes at gartref bob dydd y blog hwn, mae pethau wedi troi mâs yn wahanol. Yno mae pentrefwyr yn dathlu bod cwmni arall o Ogledd yr Amerig wedi methu yn ei ymgais i ailagor hen fwynglawdd aur Rhufeinaidd. Am resymau amgylcheddol, ac yn enwedig oherwydd yr effaith ar y afonydd,  ni fydd pobl Tapia de Casariego yn gorfod wynebu llygru’u milltir sgwâr. Daeth y penderfyniad ddeuddydd ar ôl dadl senedd Chubut.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ionawr 7, 2015

Patagonia 14: Darn Bach o Hanes

IMG_0385

Yng nghanol tref Esquel yng Nghwm Hyfryd mae siop o fath oedd unwaith yn gyffredin ond sydd yn awr fel darn o hanes byw. Ar gornel Stryd 9 de julio a Stryd 25 de mayo saif Los Vascos. Ac mae mor boblogaidd, pan ddaeth hi’n fwriad gan y perchnogion foderneiddio’r lle, cafwyd deiseb yn ei erbyn. Cafodd honno ei harwyddo gan gannoedd o bobl leol a rhai o dros y ffin yn Chile,  ac fe ollyngwyd y cynllun.

Gellir dweud wrth yr enw nad Cymry a sefydlodd y siop hon, ond pobl o Wlad y Basg. Ond fel hyn oedd y siopa o gyd ers tro, yn gwerthu popeth o edafedd i forthwylion, o hetiau (dewis eang!) i fwyd.

IMG_0381

A does dim cerdded o gwmpas yn codi pethau a mynd i dalu chwaith. Fel hyn mae’n gweithio. Mae tocynnau rhifedig ym mhob un o dair adran y siop (dillad a phethau gwinio/gwau, bwyd, a nwyddau tŷ). Ond nid y tocynnau bregus fel tocynnau raffl sydd i gael mewn rhai siopau modern. Mae’r rhain yn sgwarau o garbord â’r rhif wedi ei nodi yn fras. Cymryd un, a phan ddaw dy dro, ei roi yn ôl i’r gweinydd, sy’n ei gadw fe ar sbeic i gael ei ddefnyddio eto.

Esbonio beth wyt ti eisiau, a mae ef neu hi yn mynd i hôl e. Maen nhw’n gwybod lle mae popeth, ac yn dod â nifer o bethau tebyg iti gael dewis. Os oes rhaid profi dilledyn, mae stafell fechan ar gael, a chloch tu fewn iti alw’r gweinydd yn ôl os bydd angen rhywbeth gwahanol. Wedi gwneud y penderfyniad, bydd hi’n gwneud nodyn, ar bapur, mewn llawysgrif, ac rwyt ti’n mynd â hwnnw at y Caja (Lle Talu). Ac wedi talu, yn mynd at gownter arall i gasglu’r nwyddau. Syml.

Roeddwn yn synnu faint o edafedd, a gwlân, a defnydd, a lliwiau ar gyfer defnydd, oedd yn cael eu gwerthu. Roedd y nwyddau a’r drefn yn f’atgoffa fi o fynd i siop T.P.Hughes yng Nghaerfyrddin pan oeddwn yn groten fach. Ond doedd e ddim i gyd ‘run peth: roedd gan T.P.Hughes rwydwaith o wifrau, yn mynd o bob adran i’r lle talu canolog.  Roedd yr arian, neu’r siec, yn teithio mewn tiwb bach metal, a dim ond pan ddelai’r tiwb yn ôl gyda’r derbynneb y byddet ti’n cael mynd â’r pethau.

Nodyn i’r teithiwr: os am brynu mate (y cwpan a’r dail), neu ddillad gaucho, dyma’r lle i ddod.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Rhagfyr 30, 2014

Patagonia 13: Hoe Fach yn Chile

Roedd y rhan fwyaf o’r daith yn llawn gweithgaredd: naill ai gyrru cannoedd o km neu gerdded o gwmpas yn dysgu am y byd newydd. Ac yn ceisio cael y cwbl i wneud synnwyr yn ein pennau bach Ewropeaidd. Ond bob hyn a hyn fe gymeron ni ddiwrnod bant, diwrnod i’r brenin fel byddai’r hen bobl yn dweud, a mwynhau gwyliau bach mwy traddodiadol. Yn ystod ein tridiau yn Chile, buom ni’n aros mewn gwesty oedd yn wahanol i bob un arall a welsom ni.

IMG_6085

Espacio y tiempo (lle ac amser – ond imi mae ‘amser a lle’ yn swnio’n well) yw ei enw, ym mhentref La Junta rhwng Chaiten a Coyhaique. Ar hyn o bryd mae reit ar lan y gwaith ffordd, ond serch hynny yn llwyddo i fod yn lle croesawgar, yn boblogaidd gyda cherddwyr a physgotwyr, neu bobl sydd ddim eisiau gwneud dim. Gardd fawr o’i chwmpas, digonedd o lyfrau mewn sawl iaith (ond nid Cymraeg: rydym ni’n bell o’r Wladfa fan hyn) a bwyd da.

Mae Coni sy’n cadw’r lle yn siarad Saesneg wedi bod yn byw yn yr Unol Daleithiau pan oedd hi’n blentyn, a hi a’i gŵr Alan (a adeiladodd y gwesty) yn ymddiddori yn hanes yr ardal a’i dyfodol o ran amgylchedd a ffyniant. Hi wnaeth awgrymu ein bod yn treulio prynhawn yn gyrru – ie, gyrru eto, ond dim ond 75km o heol ripio (graean mawr) y tro hwn. I lawr ar lan afon Palena yr aethom ni, hyd at y Môr Tawel.

P1180118

Rhan o’r ffordd yw’r fferi! Dim pont felly er mwyn cyrraedd porthladd bach Raul Marin Balmaceda roedd rhaid cymryd y bad. Mae bron yn amhosib gweld y môr mawr o’r porthladd, achos mae afon Palena yn ymuno â’r môr drwy gymysgedd o sianeli troellog rhwng ynysoedd bach coediog. Rywdro bydd rhaid dychwelyd, a chymryd fferi arall tua’r ynysoedd.

P1180115

Tipyn o sioc oedd gweld yr arwyddion hyn o gwmpas y pentref. Wyddwn i ddim fod swnamis yn berygl yn y de eithaf hefyd. Ond ddigwyddodd dim byd mwy na cherdded i ben draw’r penrhyn, bwyta brechdanau eog wedi ei fygu’n lleol mwynhau heulwen y gwanwyn ac yna gyrru’n ôl i La Junta, gan aros ar y ffordd yn Ffynhonnau Twym El Sauce (yr Helygen). Lle bach yw e, ond roeddem ni’n 4 ar ein pennau’n hunain yn y pwll crasboeth, gan neidio bob 5 munud i’r nant oer.

Cyn cloi, diolch yn fawr i’r darllenwyr! Gobeithio bod y cofnodion yn help i’r rhai sy’n cynllunio taith, ac wrth gwrs rwy’n barod i ateb cwestiwn os galla’i.

Blwyddyn Newydd Dda!

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Rhagfyr 21, 2014

Patagonia 12: Torri Coed Glyn Palena

Un o’r cerddi mwyaf trist imi erioed yw ‘Torri Coed Glyn Cynon’ sy’n disgrifio dyfodiad diwydiant a darfod y goedwig. Ond cyn imi deithio drwy ardal Aysen yn ne  Chile doeddwn i erioed wedi gweld olion diweddar gweithred tebyg.

 

P1180099

Mae’n werth clico i weld y llun maint llawn: cae o borfa heb yr un anifail yn pori, y bryniau yn y cefndir yn llawn coed gweddol ifainc, cymhedrol eu maint, a boncyffion cewri’r goedwig a fu yn driphlith draphlith ar hyd y llawr. A hynny oherwydd polisi. Roedd llywodraeth Chile eisiau clirio’r tir ar gyfer amaeth, a hyd at ddiwedd y 1950au roeddent yn annog pobl i losgi erwau lawer. Fe ddwedodd ceidwad gwesty taw 4 miliwn o hectarau oedd y cyfanswm – dwywaith maint Cymru gyfan.

Y canlyniad yw bod rhai o’r coed mawr brodorol fel yr alerce a’r lenga (nothofagus pumilio, yn perthyn i deulu’r ffawydd), wedi mynd yn brin a phinwydd, sy’n tyfu’n gyflymach, wedi cymryd eu lle. Ac fel sy’n amlwg yn y llun, lladdwyd cynifer o goed nad oedd hi ddim gwerth hyd yn oed eu torri a thrin ac maen nhw yno yn y caeau hyd heddiw.

P1180111

Yn awr mae’r rhod wedi troi, a chadw ac adnewyddu’r fforestydd yw nod y gwleidyddion yn ogystal â thrigolion yr ardal. Mae adnodd da fan hyn os oes diddordeb yn y pwnc, ond bydd eisiau cyfieithydd ar y sawl sydd ddim yn medru Sbaeneg.

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Rhagfyr 15, 2014

Patagonia 11: Croesi’r Ffin

Ar ôl wythnos ar yr heol yn y camioneta roeddem ni wedi arfer â golygfeydd hir ac eang, diffeithwch y tir o’n cwmpas, a’r graean o dan yr olwynion.

IMG_5956

Clawr meddal oedd cefn y fan, felly bu’n rhaid inni ddodi’r bagiau teithio i gyd o fewn sachau plastig er mwyn eu cadw rhag y llwch oedd yn codi o’r heol neu’n cael ei chwythu ar draws y paith gan y gwynt. (A ble gawsom ni’r bagiau plastig? Gofyn mewn gwesty a oedd gyda nhw fagiau golch mawr. A chael 4!)

Rywle i’r de o Rio Mayo, tref fechan gyda gorsaf filwrol fawr (a wifi da o’r herwydd) fe droesom i’r dwyrain eto a chychwyn am ffin Chile. Rwyf i wedi sôn am ran y Cymry cynnar yn penderfynu lleoliad y ffin yn ardal Cwm Hyfryd yn nhalaith Chubut, ond yn nhalaith Santa Cruz mae’n dilyn y wahanfa ddŵr yn rhyfeddol o glos.

2014-10-25 15.06.47

 

Ripio bueno (graean dda) yw’r heol uchod – wedi’r cwbl, y Ruta 40, priffordd dwyreiniol yr Ariannin rhwng y de a’r gogledd, yw hi. Mae’n rhedeg yn syth o’th blaen hyd at y gorwel, a naill ochr dim ond y paith, neu’r pampa, neu’r meseta – mae’r 3 gair yn cael eu defnyddio. Ond unwaith wedi syfrdanu swyddogion cabanau bach y ffin yn Paso de Huemules (sdim lot o dwristiaid yn paso ffor hyn), dyma oedd o’n blaenau:

IMG_6054

Gwyrddlesni a chymylau uwchben tref Coyhaique. Tafell fach iawn o Chile a welsom ni: o Coyhaique yn ne ardal Aysen i Futaleufú ryw 200km i’r gogledd, cyn croesi nôl i Esquel yn yr Ariannin. Ond roedd y planhigion yn anhygoel. Tra’r roeddem ni’n dal yng Nghwm Hyfryd fe welsom ni tiwlips gwyllt a lwpins ar ochr yr heol – roedd lupins fan hyn hefyd, ond beth am rhain?

Embothrium coccineum

Embothrium coccineum

Llwyn tân Chile maen nhw’n ei alw, oherwydd y blodau fflamgoch yn ystod y gwanwyn a’r haf.  Ac roedd yn gorchuddio gelltydd cyfan ar hyd y carretera austral (prif heol de-gogledd Chile). Mae’n hoffi pridd asidig, i’r gwrthwyneb o beth sydd gyda ni yn Asturias, ond fydden ni ddim yn synnu ei weld yn tyfu’n hapus yn ne-orllewin Cymru, mewn man cysgodol. Mae Chile yn wlad mor denau, wrth sefyll ar lan y môr (y Môr Tawel erbyn hyn – wedi croesi cyfandir ers gweld yr eliffantod môr) roeddem ni’n gallu gweld mynyddoedd y ffin yn glir. Mynyddoedd tân yw nifer ohonyn nhw, ond doedd yr un yn weithgar yn ystod ein tridiau yno.

Digon o heolydd graean i gael yn Chile hefyd, ond beth achosodd y rhan fwyaf o’r oedi yr ochr yma oedd y gwaith i wella’r heol fawr. Roedden nhw’n dal i ffrwydro’r creigiau ar yr ochr er mwyn ei lledu, ac roedd pyllau mawr dwfn yn agos iawn i’r unig lôn oedd ar agor, ac mewn mannau eraill peiriannau mawr ar y clogwyn uwch ein pennau – ond roedd yr heol ar agor. Fwy neu lai. Aros hanner awr i draffig, neu beiriannau, ddod i’n cwrdd â ni, wedyn gyrru 10-20km ar arwynebedd gwael a lôn gul. Wedyn aros i ddechrau ar y rhan nesaf. Diolch byth ei bod yn olau dydd ac nid yn bwrw glaw. Bydd hi’n lyfli pan fydd hi wedi cwblhau!

P1180107

Nodyn i’r ieithwyr: os edrychwch chi ar y llun yn sgrîn-llawn, fe welwch taw ‘pare’ sydd ar yr arwydd. Yn yr Ariannin, ac yn Sbaen o ran hynny, mae’r gair ‘stop’ wedi disodli’r Sbaeneg. Ond nid yn Chile. Mwy am ragoraiethau’r wlad hirgul y tro nesaf.

 

Older Posts »

Categorïau

Dilyn

Derbyn pob cofnod newydd yn syth i'ch Blwch Derbyn