Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mehefin 21, 2020

Ansicrwydd Sicr

Petai rhywun wedi gofyn imi yn ystod fy ieuenctid, neu flynyddoedd fy ngyrfa, a oedd ots gen i am ansicrwydd bywyd, byddwn i siŵr o fod wedi ateb fy mod yn ei groesawu.

Wrth gwrs, roedd pethau gwael yn dod yn eu tro, ond yn gyffredinol roeddwn yn gweld ansicrwydd fel rhywbeth angenrheidiol ar y ffordd i wella – ac i fwynhau – fy mywyd a’r byd o’m cwmpas. Pan ddeuai troeon anodd, y broblem imi oedd, nid eu bod yn llusgo ansicrwydd yn eu sgîl, ond eu bod yn sicr ofnadwy a bod rhaid canolbwyntio arnyn nhw i gyrraedd yr ochr draw.

Nid felly y Gofid Mawr. Does dim dal ble na phwy fydd yn cael eu taro, a dim modd cael gwybod hynny.

Inni, mae’r ansicrwydd ynglŷn â phryd a sut gawn ni fynd yn ôl i Astwrias yn rhoi stop ar bopeth, mae hynny’n sicr. Er bod llywodraeth Sbaen yn awr wedi cyhoeddi caniatad i ddinasyddion y DG fynd yno, dyw llywodraeth San Steffan yn dal i ddweud na ddylid teithio dramor o gwbl, a’r cwmni llongau heb gyhoeddi dyddiad ailddechrau hwylio, na faint o bobl fydd yn cael mynd ar bob llong, na faint o fordeithiau fydd.

Hyd nes eu bod nhw’n dweud wrthym ni fod ein tocynnau’n ddilys, ni allwn fod yn sicr o ddim byd.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 18, 2020

Angladd yn Nhymor y Gofid

Heddiw mae cymdoges a chyfeilles yn cael ei chladdu. Nid wyf i yno, yn y pentref, i ddweud ffarwel, ond rwy’n gwybod bod y trigolion wedi deffro i sain y gloch. Cloch y meirw. Un gloch. Yn canu’n araf. Bydd yn canu eto pan fydd hi’n cyrraedd yr eglwys fach am y tro olaf,  yn ystod yr offeren, a phan fydd y cerbydau’n gadael am y fynwent lan ar ben y rhiw.

Yr arfer fan hyn yw bod holl drigolion y pentref, a’r pentrefi cyfagos, yn dod i angladd. Nid heddiw. Oherwydd y coronoafirws, dim ond 15 sy’n gallu bod yn yr eglwys, felly bydd y cymdogion eraill yn sefyll tu allan,  bob yn 2 fetr ar hyd yr heol.

 

Nid y firws a’i lladdodd, roedd wedi bod yn dost iawn ers misoedd, ac yn byw gyda’i nith mewn tref yng nghanolbarth Astwrias. Cyn hynny bu’n weithgar iawn yn y pentref; y tro diwethaf welais i hi roedd wedi mynnu dod, er gwaetha’r salwch,  i giniawa gyda’r grŵp oedd yn prynu tocynnau lotri – hi oedd bob amser wedi trefnu’r prynu.

Ni allaf fod yno heddiw i sefyll wrth ochr yr heol, ond byddaf yn ei gweld hi yn fy meddwl bob tro y byddaf yn cerdded lonydd y pentref.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ebrill 27, 2020

Diwrnod yn Llai

Diwrnod yn llai yw slogan boreol fy nghymdogion, wrth i bobl aros am gael mynd allan eto i ailgydio yn eu bywydau. Ond a fydd hyn yn bosib? Ar ôl y pandemig, beth wedyn? Yn amlwg, bydd effaith difrifol ar y diwydiant twristiaeth, ond ni fydd Astwrias yn dioddef cynddrwg ag ardaloedd y De a Môr y Canoldir. Twristiaid o Sbaen sy’n dod yma, ac unwaith mae’r rheolau newydd yn gweithio, yn ôl y dôn nhw.

Bywyd bob dydd, arferion oes, fydd yn cael eu chwalu, a hynny i bawb.

Mae cyffwrdd â pherthnasau, â chyfeillion, â chydnabod, yn rhan o enaid diwylliant Sbaen.

Dwy gusan, un ar bob boch, wrth gwrdd â rhywun, a dwy wrth ffarwelio. Mae plant bach yn cael eu hannog i wneud hyn wrth ddysgu sut i ymddwyn gyda phobl eraill. Os byddwch chi’n mynd yn griw i’r bar, (os byddwn yn cael gwneud hynny yn y byd newydd), rhaid saludar, cyfarch, â phob un sydd yno pan fyddi di’n gyrraedd, a bydd yr hwyrddyfodiaid yn mynd rownd y ford yn gwneud yr un peth.

Ac ar ddiwedd y noson, yn sefyll yn y stryd, cylchu eto mewn dawns o gusnanau. Ac abrazos, cofleidiau cynnes, os ydych chi’n ffrindiau agos. Breichiau o amgylch ysgwyddau a dal yn dynn.

Mae hyd yn oed disgwyl iti ymddiheuro os wyt ti wedi methu rhywun ar y ffordd rownd. Bydd colled mawr ar ôl yr arfer hon; yn wir ni allaf ddychmygu bwyyd hebddo. Mewn ffordd, bydd yn fwy anodd na’r cyfnod yn gaeth i’r tŷ; mae’r rheolau hyn yn hysbys, a does dim cyfle cwrdd â neb. Ond pan fyddwn yn cael ein ‘rhyddhau’ o’r cwarantîn, awn yn syth i fewn i rywle lle bydd rhaid i ‘reolau’ newydd cael eu bathu ar unwaith rhag ofn y daw’r firws yn ei ôl.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ebrill 2, 2020

Alltud yn Amser y Corona

Colli’r tir, a cholli’r lluarth. Colli’r cymdogion, colli’r blodau. Colli’r creigiau, colli’r gwanwyn.

Oherwydd salwch teuluol, yng Nghymru oeddem ni pan gaewyd popeth gan gyfyngiadau Covid-19, ac yng Nghymru ydw i o hyd, ond yn meddwl, yn dyheu, am Astwrias. Oherwydd grŵp y cymdogion ar rwydwaith cymdeithasol, rwy’n gwybod ei bod hi’n heulog yno ond yn oer. Rwy’n gwybod nad ydy’n pŷs ni’n barod eto, wedi gwahodd ffrind i’w casglu a’u bwyta. Rwy’n gwybod hefyd bod Astwrias yn un o’r llefydd sydd wedi ei effeithio lleiaf gan y pla, ond eu bod yn poeni nawr a fydd pobl o Madrid a’r dinasoedd mawr eraill yn cyrraedd erbyn Sul y Blodau i fwrw’r Pasg.

Disgwylir i’r heddlu floco’r traffyrdd sy’n rheiddio o Madrid i bob cwr a thraeth. Pobl eraill wrth gwrs yn poeni am eu swyddi a’u busnesau, sy’n dibynnu ar ymwelwyr. Mae Semana Santa, yr wythnos cyn y Pasg yn ail i ddechrau Awst yn nhermau’i bwysigrwydd i’r diwydint twristiaeth.

Pe bawn i yno nawr, byddwn i wedi gwasgu olew’r cnau Ffrengig; byddai’r oren olaf wedi hen ffindo’i ffordd i’r gegin, a’r toriadau bach taragon wedi cael mynd i botiau mwy. Does wybod os bydd rheiny wedi goroesi: roedden nhw yn y tŷ gwydr, i gyd mewn un pot mawr. Mae cymdoges yn mynd heibio o bryd i’w gilydd i wneud yn siŵr bod popeth yn iawn, ond alla’i ddim gofyn iddi edrych ar ôl pob dim.

Pe bawn i yno nawr, byddwn yn eistedd ar y teras ac yn syllu ar y mynydd yn ceisio gweld a yw’r da byw wedi mynd lan eto. Byddwn ni wedi bwyta hanner cynnwys y rhewgell a’r jarau cadw – dyna yw eu pwrpas nhw, wedi’r cyfan.

Pe bawn i yno nawr, byddwn yn agor potel o seidr ymysg cyfeillion ac yn dathlu cyfeillgarwch.

A byddaf yn gwneud y pethau hyn i gyd eto, cewch chi weld!

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Rhagfyr 28, 2019

Nadolig wrth y ddesg

Diweddaraf ar y llyfr: nid yn unig wedi ei gwblhau, ond wedi gwneud yr adolygiad cyntaf.

Nawr i chwilio am rhywun fyddai eisiau ei gyhoeddi.

Blwyddyn newydd dda i bawb!

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 16, 2019

llyfr?!

25.04.2020 Newydd dorri:

Diolch i bawb am yr ymateb, rwy’n falch iawn cael dweud heddiw y bydd y llyfr yn cael ei gyhoeddi.

Mae’r sefyllfa bresennol yn golygu nad oes gen i’r syniad lleiaf pryd fydd yn digwydd, ond fe gewch chi wybod yn ddiymdroi.

Cwestiwn i chi gyd, a byddwn yn falch iawn o dderbyn atebion!

A fyddai diddordeb mewn darllen llyfr wedi ei seilio ar hyn yr wyf wedi bod yn cynnwys yn y blog? Byddai’n canolbwyntio ar Astwrias ac ar yr ardd, rownd y flwyddyn.

 

20181102_070829

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mehefin 8, 2019

Cinio Penblwydd: El Retiro

Beth yw penblwydd ond cyfle i fynd i flasu pryd o fwyd mewn rhywle newydd? Mae gan Asturias, a’i ychydig dan filiwn o boblogaeth, wyth bwyty ag o leiaf un seren Michelin, felly roedd digon o ddewis.

Hyd yn oed yn ein rhanbarth ddibobledig ni mae 4 ar y rhestr serennog. Mae cael bwyd yn y pentrefi yn bleser. Ac wedi bod nifer o weithiau yn Corral del Indianu, yn Casa Marcial ac yn Arbidel, tro El Retiro oedd hi’r wythnos hon.

Dechrau gwael gawsom ni, rhaid dweud: glaw mawr yr holl 20 munud i’r orsaf drên yn y pentref nesaf, a’r trên ei hunan yn hwyr. Cerdded wedyn 20 munud arall ar hyd heol heb bafin, a chwympo i fewn drwy ddrws y bwyty yn wlyb ac yn newynnog.

Dechreusom ni’r diwrnod o’r newydd. Dewis o 3 bwydlen blasu sydd gan el Retiro, ac roeddem wedi dewis yr un canol, €78 yr un sy’n cynnwys bara a dŵr, ond nid y gwin.

Daeth y 3 chwrs cyntaf gyda’i gilydd wrth inni fwynhau glased o cava (fi) a manzanilla (fe). Côn bach fel côn hufen iâ arbennig o flasus, wedi ei lenwi â chig stecen tartare; darn bach o groen penfras wedi ei greisio, gyda brandâd o’r un pysgodyn, darnau bychain o oren ac olewyn; a torto, ffefryn lleol sydd fel crempogen o indiacorn, gyda smotiau o sardîn, llysiau o’r gril ac alioli.

I fynd gyda’r cyrsiau ‘mwy’, roeddem ni wedi dewis gwin Mencia o’r Bierzo; mae’r rhestr gwinoedd yn hir ac yn cynnwys llawer un drud. Roedd gan hwn ddigon o bersonoliaeth i bartneru popeth.

20190605_143355

Os rhywbeth, roedd y cyrsiau’n dod yn rhy gyflym. Wystrysen yn ei chragen gyda darnau bach o afal a phupur jalapeno, ar saws gwyrdd kiwi; corgimychiaid gyda darnau o gegddu, a deilen o endif gydag ‘aer’ ffenigl oedd yn syndod o gryf ei flas er gwaethaf ysgafnder ei deimlad. Tiwna coch mewn cawl indiacorn, gyda brwyniad a mole Mecsicaidd; Cegddu eto, wedi ei stemo am amser byr iawn, gyda chocos a gwymon.

Cawl clustiau mochyn gyda’r corgimwch carabinero mwyaf a welais erioed, y corff yn ddarnau yn y cawl, a’r pen ar blât arall gyda llwy fechan i gyrraedd y cwbl. Y clustiau wedi eu torri’n friwsion, sy’n gwneud nhw’n haws eu bwyta. Bron hwyaden o’r gril, ac yna’r ddau bwdin:

20190605_154029

 

Sgwarau bach o tocinillo del cielo (debyg i creme caramel), gyda smotiau o mango, ffrwyth pasion a hufen iâ oren waedlyd. Ac i gloi teisen sbynj siocled a choffi clasurol.

Roedd pob plât yn gasgliad bach o ddanteithion: pob flas, a’i berthynas â’r nesaf wedi ei gynllunio’n gelfydd. Rwy’n ymddiheuro am y lluniau; roeddwn ynghlwm wrth fy nghinio yn lle tynnu lluniau!

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ebrill 21, 2019

Etholiad Sbaen 2019: Effaith yr Eithafwyr

Bydd pobl Sbaen yn pleidleisio mewn etholiad cyffredinol ddydd Sul nesaf, 28 Ebrill. Ar hyn o bryd mae nifer yr aelodau o’r chwith a’r dde yn Siambr y Diputados yn agos iawn, a go brin bydd newid mawr.

Ond. Ond yn awr mae gan Sbaen ei heithafwyr adain-dde agored, sy’n awgrymu polisiau fyddai’n lles i ddynion gwyn canol oed yn fwy na neb arall. Ac sydd wrth gwrs yn erbyn unrhyw fath o annibyniaeth i Wlad y Basg a Chatalwnia. Maen nhw hyd yn oed yn sôn am ddiddymu’r pwerau sydd gan y rhanbarthau awtonomaidd ers diwedd unbeniaeth Franco.

Mae’r arolygon yn dweud y bydd Vox yn ennill seddi, efallai 18 i gyd. Ac efallai dylai’r blaid Doriaidd yn y DG nodi taw eu cymheiriaid yn y PP fydd ar eu colled. Bydd rhai o’u ffyddloniaid yn mynd at Vox, ac eraill at Ciudadanos, plaid sy’n gwisgo mantell y canol ond sydd mewn gwirionedd ar yr adain dde ac yn bennaf oll yn erbyn annibyniaeth i Gatalwnia. Mae nifer o resymau wrth gwrs, ond o’r diwedd mae rhai wedi troi oddi wrth y PP oherwydd yr hanesion lu o lwgrwobrwyo.

Ac y chwith, i’r gwrthwyneb. Mae’r arolygon yn rhagweld y PSOE, y blaid chwith-ganol fwyaf, yn ennill mwy o seddi ac yn eu cael nhw o hen ddilynwyr Unidas Podemos. Efallai bod newydd-deb protestwyr Podemos wedi colli ei sglein ac efallai hefyd bod etholwyr ar y chwith yn dewis pleidleisio i gadw nifer seddi Vox i lawr. Dyna mae nifer o bobl yn yr ardal hon yn dweud, o leiaf.

Bydd seddi Gwlad y Basg a Chatalwnia yn siŵr o rannu rhwng eu pleidiau neilltuol nhw yn gymaint â’r pleidiau Sbeinig, a bydd yn ddiddorol gweld beth fydd yr effaith yng Nghatalwnia gyda chymaint o gyn-arweinwyr yn dal yn y carchar neu ar wasgar.

Fel o’r blaen, mae’n debyg na fydd seddi y PSOE ac Unidas Podemos yn ddigon i reoli. Bydd angen y pleidiau chwith Basgaidd a Chatalanaidd, a bydd rhaid bargeinio. Ond os yw’r arolygon, a beth rwy’n clywed fan hyn, yn iawn, fe fydd gan Pedro Sánchez fwy o rym o fewn ei blaid ei hunan ac fel arweinydd gwladwriaeth.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ebrill 11, 2019

Geirfa Etholiadau

Cofnod i helpu unrhyw un sy’n dilyn ymgyrch etholiadol Sbaen (28 Ebrill) neu’n edrych ymlaen at etholiadau Ewrop (23-26 Mai, yn ôl arfer y gwledydd). Yn Sbaen mae etholiadau bob amser ar ddydd Sul.

Mae etholwyr Sbaen yn gwirio’u henwau ar y censo electoral , y rhestr etholiadol. Byddant yn dodi’u papurau pleidleisio yn las urnas, y blychau pleidleisio. Mae’r enw hefyd yn cael ei defnyddio pan fydd etholiad yn cael ei gyhoeddi: llamado a las urnas .

Bydd ymgyrch etholiadol Sbaen yn parhau o nawr tan y dydd Gwener cyn yr etholiad. Cedwir y dydd Sadwrn, noswyl yr etholiad, fel jornada de reflexión, diwrnod o fyfyrdod heb weld na chlywed gan y pleidiau. Mae hefyd yn cael ei alw’n veda electoral, y gwaharddiad etholiadol. Ni fydd dim un encuesta, sondeo, neu arolwg barn yn cael eu cyhoeddi yn ystod y jornada de reflexión.

Y mesa electoral fydd yn rheoli pleidleisio a chyfri ym mhob ardal. Ac fe all unrhyw un sydd ar y censo electoral gael ei ddewis, ar hap, i fod yn rhan ohono. Nhw sy’n gofalu ar y llefydd pleidleisio (fydd wedi eu paratoi gydag urnas a phapurau. A nhw sy’n cyfri ac yn gwirio ar ôl i’r drysau cau am 20.00.

Ar y papur pleidleisio bydd gormod o enwau. Fe welir rhestrau o enwau ymgeiswyr, un i bob plaid, yn ôl penderfyniad y blaid honno. Lista cerrada yw hyn, rhestr gaeedig nad ydy’r etholwyr yn gallu ei newid, er enghraifft drwy ddewis un o un blaid ac un arall o blaid wahanol, na hyd yn oed newid trefn yr ymgeiswyr.

Mae Asturias yn un circumscripción (etholaeth, neu ardal etholiadol) gyda 7 o escaños (seddi) fydd yn cael eu rhannu yn ôl canran y bleidlais. 35 o flynyddoedd yn ôl roedd ganddi 10, ond wedi colli 3 oherwydd colli poblogaeth.

Ac ar ôl imi ysgrifennu hwn, cyhoeddodd El Pais erthygl ar yr un un pwnc yma – yn Sbaeneg, wrth gwrs.

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mawrth 18, 2019

Dathlu Bwyd yr Ardal

Wel helo. Nid wyf wedi ysgrifennu dim ers amser, oherwydd salwch. Ond dyma fi eto’n barod i deipio.

Os dewch chi ar eich gwyliau i Asturias, byddwch yn sylwin ddigon cyflym bod pobl yn siarad am eu bwyd. Bydd y teulu ar y ford drws nesaf yn y bwyty yn holir gweinydd yn drwyadl am beth sydd ym mhob plåt, o ble mae’n dod, ac yn y blaen. Ac os byddwch yn lwcus bydd eich ymweliad yn cyd-daro ag un o’r Jornadas Gastronómicas. Diwrnodiau Gwerthfawrogi Bwyd, yn llythrennol. Nid Gŵyl Fwyd ar y stryd, er bod rheina i gael hefyd, ond nifer o fwytai mewn ardal yn cynnig prydau 3 neu 4 cwrs ‘menus’ wedi eu seilio ar fwyd lleol traddodiadol, boed yn gig, yn bysgod neu’n llysieuyn.

Heddiw buom yn ciniawa ym mhentref Nueva de Llanes, ar benwythnos dathlu maíz, neu indiacorn, a blawd. Mae bar San Jorge wrth yr heol fawr, a’r bwyty yn ennill clod gan lawer un. Efallai nad yw’n swnio’n ddiddorol iawn, nac yn uchel ei nod, ond roedd pob plat yn ddanteithyn yr oedd y cogydd wedi meddwl llawer amdano a’i gyflwyno’n ddestlus.

Dyma´r plât cyntaf: crema de maíz con ajo negro y ajo asado. Hynny yw, cawl trwchus iawn o flawd indiacorn gyda garlleg rhost a darnau bach o arlleg du, ham wedi ffrio a phŷs ‘dagrau’ y tymor. Mae’r pŷs wedi dechrau dod yn ein gardd ni’r wythnos hon hefyd.

Am ryw reswm ni thynnais lun y plat nesaf, sef torto, disg bach o flawd indiacron wedi ffrio fel bod e’n chwythu lan, a sleisiau tenau iawn o afal, dot bach o fêl a phwdin du arno, pob peth yn fach iawn ac yn flasus tu hwnt.

Peidiwch â beirniadu’r ffotograffiaeth hyll, mae’r bwyd yn hyfryd! Tortos eto, y tro yma yn fychan iawn, gyda chregyn bylchog mewn saws llawn perlysiau, salad bach finegret, a darn o ddraenog môr gwyllt wedi ei ffrio’n berffaith. Mae fy nhafod yn cofio’r blas.

Craidd y dyddiau gwerthfawrogi bwyd yw cymryd rhywbeth yr oedd pobl yn ei fwyta yn ystod yr amser anodd, fel y rhyfel a’r newyn wedyn, a’i goginio mewn ffordd mwy modern, mewn ffordd sy’n arddangos gallu’r cogydd. A do, fe wnaethon nhw hynny yn y San Jorge. Diolch iddyn nhw.

Older Posts »

Categorïau