Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 1, 2021

Hys-bys!

Rhan nesaf yr ymgyrch i gael pawb i ddarllen y llyfr… neu o leiaf i wybod mwy am Astwrias.

Yfory am 1705 amser Prydain byddaf yn siarad gyda Dei Tomos ar ei raglen ar Radio Cymru.

Bydd Dafydd Iwan ymlaen yn gyntaf, nid fel rhyw fath o ‘warm-yp’ ond yn sôn am ei lyfr ef o atgofion drwy ganeuon.

Gobeithio byddwch yn gallu gwrando yn fyw neu wedyn.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Ebrill 27, 2021

Adfywiad yr Arth

Ni welais erioed arth pan fuom ni’n cerdded yn y mynyddoedd. Ond o hyn ymlaen bydd gen i fwy o siawns o wneud hynny, yn enwedig os awn ni i orllewin Astwrias.

Yn ôl astudiaeth newydd gan y Fundación Oso Pardo mae poblogaeth yr eirth yn y Cordillera Cantabrica, y mynyddoedd sy’n rhedeg o’r dwyrain i’r gorllewin ar hyd arfordir gogledd y Pnerhyn Iberaidd, wedi cynyddu gymaint yn y 30 blynedd diwethaf y gall fod yn bryd symud y rhywogaeth o’r rhestr goch: yn dal yn fregus, ond nid ar fin diflannu.

Yn y mynyddoedd dwyreiniol, man cyfarfod León, Cantabria ac Astwrias, mae nawr tair ar ddeg arthes yn geni cenawon; yn y gorllewin, yn ymylu ar León a Galicia, mae’r nifer wedi ffrwydro o saith i chwe deg chwech!

Mae’r eirth bron i gyd o fewn parciau cenedlaethol neu fath arall o safle gwarchodedig: nawr y tebygrwydd yw y byddant yn dod wyneb yn wyneb â throgolion yr ardaloedd hynny am y tro cyntaf mewn blynyddoedd.

Os felly byddwn yn gweld llawer mwy o’r rhain: cortina yw’r enw lleol ar y walgylch sy’n gwarchod cychod gwenyn rhag yr arth. Bydd y perchnogion yn dod gydag ysgol i gyrraedd eu gwenyn.

Mae’n bosib hefyd y bydden nhw’n lladd anifeiliaid ifainc fel ŵyn bach, neu’n dwyn ffrwyth o berllannau. Ond er eu bod yn fawr – dros 2m o daldra wrth sefyll ar eu troed ôl – dwi ddim yn meddwl bydd digon ohonyn nhw i fod yn gymeriad brawychus fel yn yr hen chwedlau.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mawrth 31, 2021

Dyddiad Cyhoeddi

Bydd fy llyfr Het Wellt a Welis yn y siopau ddydd Llun 19 Ebrill 2021!

Gwasg Carreg Gwalch sy’n ei gyhoeddi.

A beth sydd ynddo? Arferion blwyddyn yng nghefn gwlad Astwrias: y lluarth, y ggin, y traeth, y mynyddoedd.

Gyda tipyn bach o hanes a llawer iawn o ffiestas.

Gobeithio y byddwch yn ei fwynhau

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Chwefror 18, 2021

Proflenni!

Dyma gam enfawr tuag at ddyddiad cyhoeddi’r llyfr.

Mae proflenni papur Het Wellt a Welis wedi cyrraedd.

Y gobaith yw y bydd y llyfr yn cyrraedd y siopau erbyn mis Mehefin.

Newydd Dorri: gwyliwch allan am y llyfr o ganol mis Ebrill ymlaen! Cewch chi wybod y dyddiad yn bendant mor fuan ag sy;n bosib.

Het Wellt a Welis, hanes blwyddyn yn Astwrias, gyda digon o waith garddio, teithiau cerdded, ryseitiau a thipyn o hanes a sefyllfa bresennol Astwrias.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Rhagfyr 14, 2020

Diweddaru: y llyfr

Does gen i ddim byd i ddangos i chi, dim ond miloedd o eiriau a degau o luniau sydd yn awr yn ddiogel yn nwylo’r wasg.

Ond mae’r broses o gyhoeddi’r llyfr yn mynd rhagddo, a mawr obeithio y bydd ar gael erbyn dechrau mis Mawrth.

A hyd yn oed yn ystod y broses, rwyf i wedi bod yn dysgu pethau newydd ac yn gwneud newidiadau. Wyddwn i ddim, er nghraifft, bod cymaint o Gymry, yn enwedig yr uchelwyr a’u beirdd, wedi croesi’r môr 800 mlynedd yn ôl ar bererindod i Santiago de Compostela.  Ond dyma fi nawr yn darllen cywydd Gruffudd Gryg i’r Don, yn ei disgrifio fel ‘mawrfwrm newyddgwrw morfeirch’ ac yn deall i’r dim y math o storom a oroesodd.

Mwy o newyddion wrth inni fynd i’r flwyddyn newydd, a gobeithio bydd honno’n un llawer gwell na 2020.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Tachwedd 15, 2020

Gwin Astwrias

Onid seidr yw diod Astwrias? Wel ie, mae pobl ym mhob ran o Astwrias yn macsu seidr ac yn ei yfed rownd y flwyddyn.

Ond mewn un cwm yn y de-orllewin, gwin sy’n teyrnasu. Flynyddoedd yn ôl, roedd y gwin hwn yn llawn haeddu’r enw gwael oedd ganddo. “Imbebible” meddai cyfaill, anyfadwy, a wir i ddyn, bobl, roedd hyn yn wir. A dyma ni, bymtheng mlynedd yn ddiweddarach, yn mynd yno i flasu gwinoedd Cangas de Narcea ar eu newydd wedd.

O ystyried ei daearyddiaeth, mae awgrymiadau pendant y byddai gwinllannau’n llewyrchu yma: dros y ffin y mae’r Bierzo, sydd erbyn hyn yn ardal win enwog, a Galicia gyda’i grawnwin neilltuol. Ond mae cwrs afon Narcea tua’r Iwerydd, y gogledd, a mae hynny’n golygu hinsawdd wahanol iawn: mwy o law, llai o haul. Ac mae eu gwinwydd hefyd o wahanol dras, yn dwyn enwau anghyffredin: Albarín Negro a Blanco, Carrasquín, Verdejo Negro, Albilla.

Dim ond llond dwrn o bodegas sydd wedi eu cofrestru’n swyddogol ac yn gwerthu eu cynnyrch y tu allan i’r cwm: bodegas bach teuluol yw’r gweddill o hyd. Yn ystod y daith buom yn ymweld â dwy bodega, a chawsom y cyfle i flasu cynnyrch tair arall mewn barau neu wrth fwyta. Ond, roedd ein hamseru yn wael: cyn lleied yw’r gwin a gynhyrchir bob blwyddyn, roedd bron popeth wedi gorffen erbyn y gwinaeaf nesaf, a dyna pryd oeddem ni yno. Ym mis chefror neu Fawrth bydd gwinoedd 2020 yn dod i’r farchnad.

Grawnwin cymysg sydd yn y rhan fwyaf o’r gwin coch ifanc, gwin y flwyddyn, gyda’r Carrasquin yn asgwrn cefn iddo. Ond o ran gwin gwyn, rhaid dweud bod yr Albarín Blanco yn agoriad llygad. Digonedd o ffrwyth ynddo ac eto ddim yn ‘dew’.

 

Y ffordd orau o ddod i adnabod gwinoedd yr ardal yw mynd i Cangas de narcea, pan fydd hynny eto’n bosib, a mynd o gwmpas barau’r dref yn blasu amryw ac yn penderfynu beth sy’n apelio.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 23, 2020

Difrodi Dinas

Ddeuddydd yn ôl, wrth imi sefyll mewn cornel o’r ardd a meddwl am beth y gallwn ni ei wneud i’w wella, daeth ymosodiad annisgwyl o rywle o’m blaen. Yn sydyn roedd fy mreichiau’n llosgi a picwns mawr yn creu sŵn rhyfel o’m cwmpas.

Roeddwn i wedi mynd yn rhy agos i nith y Vespa velutina, picynen o Asia sydd wedi ymgartrefu yn Sbaen ac yn hapus iawn yma. Oherwydd eu maint, maen nhw’n cario lot o wenwyn, ac roeddwn i wedi cael fy mhigo o leiaf bum gwaith, felly ffwrdd â ni i’r dref i weld y meddyg a chael triniaeth. Diolch byth nad wyf, mae’n debyg, yn adweithio’n ddrwg i’r gwenwyn: mae sawl un wedi marw ar ôl pigiadau.

Mae’r velutina yn bwyta gwenyn. Ers iddi ymddangos yn yr ardal hon mae pawb sy’n cadw gwenyn wedi colli llawer, ac ychydig iawn o fêl sydd ar werth. Mae diffyg gwenyn hefyd wrth gwrs yn cael effaith ar beillio planhigion. Felly mae gwefan arbennig i helpu pobl i adnabod nith y gelyn, sydd yn fawr – unrhyw beth o faint pêl droed fel yr un oedd yn yr ardd hyd at rai 1m o hyd yn uchel mewn coed. Gyrrais i ebost y noson honno, a’r bore wedyn dyma ateb yn gofyn am leoliad union y nith. Defnyddiais y GPS ar y ffôn i gael hwnnw, ac o fewn yr awr roedden nhw yno!

Roeddem ni eisoes wedi clywed ffrwydriad a gweld mŵg i lawr ar lan yr afon – digwydd bod yno roedd y criw pan ddaeth ein galwad ni. Gan bod y nith yn yr ardd yn haws ei gyrraedd, ni fu ffrwydriad arall: gwenwyn a ddefnyddiwyd gan y lladdwyr, yn eu gwisg hazmat coch, cyn torri’r nith yn ddarnau. Nid yn unig y picwns, ond eu dinas wedi diflannu.

Mae’r ardd yn awr dipyn bach yn fwy diogel i’r gwenyn.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 9, 2020

Ffrwyth Newydd

llun hanesyddol.

Rydym ni wedi bod yn gadael i gerrig afocados epilio yn y domen gompost ers tro, ac wedi plannu ambell un a’u gweld yn tyfu’n dal. Ond tan heddiw ni welsom yr un ffrwyth. Tan heddiw!

Nawr bydd rhaid chwilio am fwy o wybodaeth: sut i wybod pryd i’w casglu nhw, fyddan nhw i gyd yn barod ar y pryd (mae’n edrych felly).

Maen nhw’n goed tal iawn, ym mhen pella’r cae – gobeithio gawn ni aros i’r ffrwyth i ddisgyn yn lle gorfod esgyn ar ysgol 5m a mqy.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Hydref 2, 2020

Gwynt y Cnau

Mae gwynt y cnau wedi dod yn gynnar eleni. Wrth ddod yn ôl o’r farchnad y bore ma sylwais i ar nifer o gnau Ffrengig ar y pafin o flaen y tŷ. Roedd hi’n dal i fwrw glaw’n drwm, felly dim ond y prynhawn yma ar ôl cael paned es i mâs i weld beth oedd gyda ni. Mewn blwyddyn dda, gall fod gymaint â 30 cilo.

P1190966 - Version 2

A diolch byth mod i wedi mynd â hen bwced paent eitha maint, oherwydd roedd llawer mwy wedi disgyn nag oeddwn yn disgwyl. Rhai da, tew, hefyd yw’r rhan fwyaf ohonyn nhw.

Ar ôl eu hachub o’r borfa wlyb, es i â nhw lan i’r corredor (balconi), y lle traddodiadaol i syhu pob math o gynnyrch. 10 cilo meddai’r balans, ond maen nhw mor wlyb bydd y pwysau iawn yn llai na hynny. Newydd fynd allan yno nawr ydw i, achos mae’r gwynt a’r glaw wedi dechrau o ddifri eto – diolch Storom Alex – ond mae popeth i weld yn ddiogel.

Welîs yw’r esgidiau sydd eu hangen ar gyfer casglu cnau o’r llawr. Maen nhw’n denau, a bydd dy draed yn gallu teimlo pob cneuen, hyd yn oed y rhai sydd wedi eu cuddio gan ddail, gan chwyn neu gan eu plisg allanol eu hunain sydd heb dorri’n rhydd.

Os gewn ni hanner awr o gadoediad gan y tywydd yfory, af i mâs eto, achos mae’n hwyl chwilio am y trysorau cudd ymhlith toreth o bethau liwiau tebyg.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 5, 2020

Llyfr: Cam Ymhellach

Nodyn i chi sy’n dilyn helynt y llyfr.

Er gwaethaf holl broblemau’r Gofid, a’r trybini achosodd i’r diwydiant cyhoeddi yng Nghymru – colli Steddfod! – mae gobaith y bydd y llyfr yn ymddangos erbyn Dydd Gŵyl Dewi 2021.

Os dysgais i unrhyw beth yn ystod y pum mis diwethaf, peidio gwneud cynlluniau mawr am y dyfodol heb ddisgwyl newidiadau yr un mor fawr yw hynny.

20200727_095136

Mae’r lle’n llawn ymwelwyr ar hyn o bryd, felly byddaf yn mynd i ymdrochi tua 0930! Dyma’r olygfa wrth nofio yn yr aber, yn edrych tua’r de, lan yr afon. Paradwys wir.

Older Posts »

Categorïau