Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Awst 9, 2016

Bant i Bilbo

Neges yw´r cofnod hwn i’r sawl sydd heb ymweld â dinas Bilbo (Bilbao) – cer!

Fues i erioed yno 30 mlynedd yn ôl pan oedd yr afon yn ffiaidd o frwnt a hen ffatrioedd yn araf adfeilio ar hyd ei glannau. Ond ers agor Oriel Guggenheim ym 1997, mae pethau wedi gwella’n aruthrol, medd ein cyfeillion sy’n cofio’r gorffennol. Gerddi, a thrên tram gyda glaswellt net ar hyd y trac. Y Plaza Nueva yn y Casco Viejo (y Sgwâr Newydd yn yr Hen Ganoldre) wedi ei hadnewyddu ac yn llawn barau tapas, pob un yn cynnig bwydydd bach diddorol, a phob yn yn gwerthu txacolí, gwin gwyn ffres Gwlad y Basg.

I’r Guggenheim gyntaf: ar ddiwrnod pan oedd thermomedau’r stryd yn dangos 30°, roedd aerdymheru’r adeilad titaniwm enwog yn bleser o’r mwyaf. Ar ben hynny, roedd pawb wedi heidio at y traeth:

P1190682_1024

dyma ran fach o waith enfawr Andy Warhol ‘Cysgodion’ – yr unig neuadd lle roedd caniatad tynnu lluniau. Mae pob un o’r rhain bron i 2f o uchder a 1.3 ar draws. Cymaint o le a neb o fy mlaen i! Y ddwy arddangosfa dros dro arall ar hyn o bryd yw Louise Bourgeois (y corryn enfawr) sydd yn ailweithio dro ar ôl tro ei phlentyndod a’r syniad o fyw mewn cawell. Ac yna Paris – detholiad o waith yr artistiaid oedd yn gweithio yno rhwng 1900-1945. Adnabyddus a rhai newydd imi.

Ar ôl blasu byrbrydau’r Plaza Nueva, cerdded i’r Alhondiga, hen warws win wedi ei throi’n ganolfan diwylliant. Lan i’r teras am txacolií bach olaf, a golygfa o rai o adeiladau canol Bilbo, yr hen (C19eg, mawreddog, fel Caerdydd neu Fanceinion) a’r newydd sydd yn cynnal synnwyr tebyg o faint a phwysigrwydd.

P1190693_1024

Un o ragoriaethu’r Alhondiga yw pileri’r llawr gwaelod

P1190688_102443 ohonyn nhw, i gyd yn wahanol, wedi eu haddurno â marmol, brics, efydd, pren, neu seramig. Wir werth ei weld.

 

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 31, 2016

Cinio, cinio, cinio

Tri pheth sy’n denu ymwelwyr i Asturias: y traethau, y mynyddoedd, a’r bwyd. Yn ystod yr haf bydd ein cyfeillion – a ninnau – yn paratoi bwyd ac yn gwahodd 12, hyd at 20, i giniawa. Cinio canol dydd, gan ein bod ni yn Sbaen. Cinio 4 o’r gloch, mewn gwirionedd, erbyn bod pawb wedi cyrraedd ar ôl llyncu culín neu ragor o seidr.

Heddiw oedd y trydydd mewn wythnos! ond pwrpas y cofnod hwn yw sôn am yr un wnaethom ni ddydd Mercher. Y gŵr oedd y prif gogydd, a’r prif gwrs oedd pysgod. Ysbinbysg fydd rhai’n ei alw, neu ddraenog y môr. Yn Sbaeneg, lubina. Fel yng Nghymru, mae’r rhai sy’n cael eu gwerthu fel arfer yn llai o lawer na phan oeddwn i’n gweini bwyd flynyddoedd maith yn ôl. Er mwyn cael un fyddai’n ddigon i 12, rhaid archebu o flaen llaw.

Siop bysgod Gutierrez wrth y bont yn Ribadesella

20160730_075847

a lwyddodd i gael ysbinbysgodyn o bron i 5kg inni. Bu’n rhaid inni aros ychydig y bore hwnnw, achos roedd y pysgodyn yn dal i fod wrth y cei, ond yn y man cyrhaeddodd llanc ar gefn beic gydag ef yn saff ei ei fasged.

Dyma fwydlen y diwrnod: darnau bach o jamon iberico a chorizo (gyda bara wrth gwrs), wedyn gazpacho (nid ein tomatos ni eto, ond rhai lleol a ges i am €1/kg yn y farchnad, wedyn salad dail, ac yna’r pysgodyn, gyda thato ac ysbigoglys a moron i gyd o’r lluarth.

P1190663_1024

Wedi gorchuddio’r pysgodyn â briwsion bara (migas yn Sbaeneg) gyda menyn a chroen lemwn, ei bobi am 45 munud (diolch @JonesPadrig am y cymorth ar yr amseru). Gwnes i saws o stoc y pen gyda gwin gwyn a bara lawr. Diflannodd mewn dim o amser, ond roedd yn ddigon.

Ar ôl hynny, caws Gamoneu, fy hoff gaws o holl rai Asturias. Caws o laeth gwartheg, geifr a defaid wedi eu cymysgu, sydd o hyd yn cael ei gynhyrchu yn ambell i ‘hafod’ yn y Picos de Europa yn ogystal ag ym mhentref Gamonedo. Ac wedyn, hufen iâ cartef o guindas (ceirios gwyllt) wedi eu cadw mewn gwirod am flwyddyn. Ac wedyn, ffrwyth bach y physalis wedi eu gorchuddio â siocled gyda’r coffi. Na gyd.

Nid cystadleuaeth yw hyn. Dim ond pobl sy’n hoff o fwyd a diod yn arddangos eu crefft a’u dileit.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 21, 2016

Diwrnod o Haf

Mae’n 6 o’r gloch y bore, a’r brain yn dechrau anesmwytho yn y coed gerllaw. Clywaf geiliog drws nesaf yn clochdar i gyfarch ei ddiwrnod newydd. Ac yma yn y tŷ mae’n dal yn boeth, a minnau’n ffaelu cysgu.

Dim ond haenen denau o wlith sydd wedi bod y ddeuddydd diwethaf, a rhaid dwrhau’r planhigion ifanc a’r blodau. Ond heddiw mae’r awyr yn gymylog, ac anodd dweud lle mae golau lleuad lawn yn y gorllewin yn cymysgu â golau’r wawr yn y dwyrain.

‘Día de playa’ yw’r enw fan hyn. Diwrnod lle nad oes modd gweithio yn y cae a gwell ei throi hi am y traeth a chael ein hadnewyddu gan ffresni’r dŵr.

P1190647_1024

Gwell fyth yw bod y llwybr tuag at y traeth yn dilyn yr afon. Mae cerdded o dan y coed yn bleser ynddoi’i hun, a hyd yn oed amser cinio roedd lleithder i’w deimlo ar furiau’r hen felin ac ar fôn coeden. Yn y llun, yr heulwen yn goleuo’r afon a gwas y neidr. Ychydig iawn o afon sydd, ond bydd hynny’n newid ar unwaith pan ddaw’r glaw nesaf, achos afon gwta iawn yw hi.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Gorffennaf 5, 2016

O’r Gegin: Brechdan

Bydd y dilynwyr cyson yn gwybod bod fy syniadau am beth i baratoi i ginio yn dibynnu gymaint ar beth sydd dros ben yn yr ardd neu’r stordy ag unrhyw beth arall. Ar hyn o bryd, ffa. Ffa mawr gwyn Asturias, fabes, prif gynhwysyn y fabada.

Ond maen nhw hefyd yn cydorwedd yn dda iawn gyda physgod, ac yn yr achos hwn, tiwna o dun. Brechdan stordy yw e, ond hefyd yn perthyn i draddodiad Eidalaidd y salad tonno e fagioli.

*Angen dechrau’r diwrnod cynt drwy socan y ffa*

Bydd angen:

tun 200g tiwna mewn olew olewydd, 200g ffa mawr gwyn wedi’u sychu neu 400 o dun, wynwnsen fach goch neu hanner un fwy, olew olewydd, sudd lemwn, halen,  pimentón (llwch pupur wedi’i sychu) poeth.

Torri’r wynwnsen yn fân a’i dodi mewn dŵr oer am awr.

Berwi’r ffa gyda llwyaid fach o beicarb. Y tric er mwyn cael ffa meddal cyfan yw peidio â’u gadael i ferwi’n rhy wyllt, ond gan ein bod yn mynd i weithio piwri heddiw, sdim eisiau becso.

Golchi’r ffa mewn dŵr oer, a’u stwnsio. Rhidyllu’r wynwnsen a’i hychwanegu. Ychwanegu 2 lwyaid bord o olew, cymysgu’n dda, a blasu. Un llwyaid te o sudd lemwn, a blasu. Hanner llwyaid te o pimentón, a blasu. (Os nag wyt ti’n hoff o flasau poeth, gelli ddefnyddio pupur du cyffredin.)

Tynnu’r tiwna o’r tun a’u stwnsio gyda fforc.

Torri tafell o fara, lledu’r piwri ffa ac yna’r tiwna, tafell arall a dyna ni. Fel arfer bydda’i’n ei fwyta gyda salad bach o domatos ac olewyddion, ond fe allet ti hefyd dodi rheina yn y brechdan.

Dim llun tan y tro nesaf y byddaf yn ei baratoi!

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mehefin 27, 2016

Dim byd eto

Ga’i ymddiheuro i unrhyw un sydd yn chwilio am newyddion ar etholiad Sbaen. Rwy’n teithio’n ddiwifi heddiw felly’n methu dilyn y stori. Ond fe ddaw rhywbeth cyn bo hir

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mehefin 24, 2016

Dihuno

(Dyma’r ail gynnig ar bosto blog heddiw: aeth rhywbeth o’i le wrth geisio cyhoeddi’r cyntaf.)

Dihuno heddiw fel petawn i mewn gwlad estron. Mewn gwlad lle roedd cymaint o’m cydwladwyr wedi llyncu celwyddau fesul llwyaid cyn torri croes ar y papur pleidleisio.

Ga’i ddweud yn blaen: dydw i ddim yn credu bod yr Undeb Ewropeaidd yn berffaith. I’r gwrthwyneb, mae angen adnewyddu sylfaenol arni. Ond rwyf i yn credu ei bod yn bwysig, ac y bydd Cymru a chenhedloedd eraill Ynysoedd Prydain ar eu colled o’i gadael. Problemau byd-eang sy’n ein gwynebu. Bu llawer o sôn unwaith am sut nad oedd posib cael sosialaeth o fewn ffiniau gwladwriaeth unigol. Erbyn hyn mae’r un peth yn wir am drechu tlodi ac annhegwch, ymgodymu â newid hinsawdd, hawliau merched, hawliau gweithwyr – yn wir, hawliau pawb sydd ddim yn ŵr gwyn strêt cyfoethog.

Wrth gwrs y bydd yn bosib cynnal trafodaethau ar bob un o’r rheiny heb fod yn aelod o’r UE, ond dechrau o’r dechrau bob tro, yn lle cael grŵp o bartneriaid gyda chi.

Mae arnaf ofn y gwelwn ni gyflogau’n disgyn, oriau’n cynyddu, llai o wyliau, llai o bensiwn a llai o gymorth cymdeithasol. Model gogledd America, mewn geiriau eraill. Fydd cael gwared o bobl ifainc gwledydd yr UE ddim yn golygu bod miloedd o swyddi ar gael i bobl ddiwaith y cymoedd – heblaw eu bod nhw am weini, er enghraifft, mewn cafės Siapaneaidd yn Llundain, palu tato, neu wrth gwrs ofalu am hen bobl.

Dyw gadael yr UE felly, ddim yn mynd i ddatrys problemau, nid ar lefel stepen drws nac ar raddfa byd-eang. Cawn weld pa rai newydd fydd yn cael eu creu

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mehefin 19, 2016

Gyda’n Gilydd y Gallwn

Yfory, 20fed Mehefin, bydd hi’n chwe mis ers etholiad Sbaen. Ddydd Sul, 26ain, daw un arall. Roedd y canlyniad ym mis Rhagfyr mor agored o ran y bedair prif blaid na fu’n bosib ffurfio llywodraeth: nid gan blaid unigol, nid gan glymblaid, nid hyd yn oed drwy gytuno i gydweithio ar fesurau ariannol.

Oherwydd hynny, mae’r cyn-brif weinidog, y ceidwadwr Mariano Rajoy (PP), wedi aros yn ei swydd – ond heb y gallu i wneud polisiau newydd. Dyma sut y mae pethau wedi newid yn ôl yr arolwg barn diweddaraf . Mae’r graffeg yn dangos y byddai’r ddwy blaid fawr hanesyddol, y PP a’r PSOE, ar eu colled o ran seddi yn y senedd newydd. Byddai Unidos Podemos, cyfuniad o Podemos, y blaid a anwyd ym mudiad yr Indignados ac sy’n gwrthwynebu polisiau llymder, ac IU, sydd ei hunan yn gyfuniad o Gomiwnyddion a Gwyrddion, ar ei hennill gyda 22 o seddi ychwanegol.

Dau beth pwysig ar y chwith: mae Unidos Podemos ar y blaen, gyda 93 o seddi i 82 gan y PSOE (tebyg i’r Blaid Lafur). Nhw felly fyddai’n cael cyfle i ffurfio llywodraeth petai’r PP, sydd yn ôl y pôl yn dal gyda fwy o seddi na neb arall, yn methu. A phetai UP a’r PSOE yn dod at ei gilydd, fe fydden nhw ond un yn brin o fwyafrif heb droi at y pleidiau llai, ac yn arbennig felly at y cenedlaetholwyr Catalan a Basg. Ac mae hynny’n bwysig achos dyna’r brif reswm dros fethiant y PSOE i ddod i gytundeb â Podemos y tro diwethaf. Mae barwniaid rhanbarthol y PSOE yn gryf yn erbyn caniatau annibyniaeth ‘chwalu Sbaen’ fel y dwedan nhw.

Y tro diwethaf hefyd, dewis arweinydd y PSOE oedd cael cytundeb yn gyntaf gyda Ciudadanos, plaid dde-canol sydd hefyd yn gwrthwynebu mudiadau annibyniaeth. Mae C’s wedi colli peth cefnogaeth ond yn dal gyda’r un nifer o seddi yn ôl yr arolwg. Ond fyddai arweinwyr Unidos Podemos ddim yn debyg o godi’r ffôn i drafod cydweithio gyda nhw.

Sdim byd wedi newid – ac eto mae llawer wedi newid. Fe allai nos Sul nesaf fod yn ddiddorol iawn, a’r dyddiau wedyn yn fwy fyth. Ystyr Unidos Podemos, gyda llaw, yw ‘Gyda’n Gilydd y Gallwn’. Rwyf i wedi dweud hyn o’r blaen, ond yr unig ffordd i’r chwith lywodraethu yn Sbaen yw i bawb weithio gyda’i gilydd ar yr hyn sydd ganddynt yn gyffredin. Ac fe fyddai llywodraeth o’r chwith yn debycach o werthfawrogi hawl y Catalaniaid a’r Basgwyr i gynnal refferendwm.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 31, 2016

O’r Lluarth: Codlysiau

Rydym ni wedi bod yn bwyta pŷs o’r cae, a ffa llydan hefyd, ers bron i bythefnos.

P1190467_1024

Pŷs crwn ydyn nhw, coden ifanc anaeddfed yw hon, a’r ffa llydan sydd i’w gweld yn y cefndir. Bydda’i’n mynd ar hyd y rhesi bob dydd yn pigo digon i swper, felly daw mwy.

P1190468_1024

Ac wrth droi ffordd arall gyda’r camera, dyma’r ffa hwyr. Maen nhw i gyd yn edrych yn debyg iawn i’w gilydd ar hyn o bryd, ond yma mae fabes, y ffa mawr gwyn; y borlotti o’r Eidal; verdinas, rhai bach gwyrdd sy’n debyg i flageolets;  negritos, rhai bach duon sy’n llai fyth, a ffa Ffrengig i’w bwyta’n gyfan.

Dros yr haf bydd angen dwrhau a chwynnu, a gwylio rhag y pulgon,  y clêr duon sy’n bla ar y dail ifainc. Eleni mae nifer o gapanau cornicyll gyda ni a’r bwriad yw plannu rheiny – eu haberthu nhw mewn gwirionedd – ar ddiwedd y rhesi. Y gobaith yw y bydd yn well gan y clêr duon y blodyn na’r llysiau.

 

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 27, 2016

Am Dro Bach

Mae cerdded tua´r clogwyni yr amser hyn o´r flwyddyn fel camu nøl i´mhlentyndod. Gwair gwyllt y cloddiau’n ymestyn o boptu’r heol fach i gwrdd rywle uwch fy mhen, yn union fel cardded adref o’r bws ysgol slawer dydd. Digon tebyg yw’r tirwedd, yr hindda a’r defnydd y mae amaethwyr wedi ei wneud o’r tir:  caeau bach gyda welydd cerrig neu cloddiau o fanc pridd a drain.

P1190457_1024

Dim ond unwaith y flwyddyn maen nhw’n trasio’r ochrau fan hyn hefyd. Ond rhaid dweud dwi ddim yn cofio gweld helianthemum na lithodora ymysg gemau’r perthi gartref.

P1190455_1024

Roedd un o deulu’r brithyg yno o’mlaen i yn gloddesta ar weiryn – falle bydd rhywun yn gallu dweud wrthyf pa un yw hi? Daeth y gwanwyn yn hwyr eleni a dyw’r ieir bach yr haf lliwgar ddim wedi mentro mas eto.

Mae’r caeau’n rhwydwaith o borfeydd a pherllannau, a’r ddau ar hyn o bryd yn gymysg: mae i bob berllan ei gyrr o wartheg coch neu ddiadell fach o ddefaid yn lladd y gwair o gwmpas y coed afalau’n well nag unrhyw beiriant, ac yn dawelach. Rwy’n dweud gyrr o wartheg ond mewn teuluoedd bach maen nhw’n byw yma yng nghefn gwlad Asturias, 4 ar y mwyaf.

 

P1190461_1024

Maen nhw’n pori planhigion hallt y clogwyni hefyd. Fan hyn bydd y colofnau dŵr yn saethu mâs o’r graig pan fydd y tywydd yn stormus, ac o’r blaen byddai ymwelwyr yn gyrru reit i’r pen. Ond mae’r cyngor lleol wedi rhoi terfyn ar hynny, ac yng nghefndir y llun mae grŵp yn cerdded i weld y graig. Doedd dim bufones : roedd y môr a’r awyr yn dawel.

Amser troi am adre i bigo pŷs ar gyfer cinio.

Cyhoeddwyd gan: cathasturias | Mai 21, 2016

O’r Gogledd i’r De

Ffrainc, hynny yw. Roeddem ni wedi trefnu hwylio fel arfer o Portsmouth yn syth i Santander yng ngogledd Sbaen, dim ond awr o gartref. Ond oherwydd problem gyda’r bad, rhaid oedd mynd i Ffrainc, a gyrru lawr i Sbaen drwy Nantes a Bordeaux. Mae’n bosib felly y bydd hwn o ddiddordeb i’r rhai fydd yn gwneud y daith ar gyfer y gêm beldroed. St Malo oedd ein dewis ni ond mae porthladdoedd Caen a Cherbourg yn eithaf agos.

Dechrau yn y dechrau: os byddwch yn cyrraedd harbwr Portsmouth oriau’n rhy gynnar, mae tafarn y Ship&Castle yn lle handi i aros. Wrth droi i fewn, mae’r ceir yn mynd i’r chwith a’r loris i’r dde. Cer i’r dde, ac yn troi i’r dde eto o flaen iet yr harbwr nwyddau – rhyw 20m i gyd, a byddi di’n gweld y dafarn ar y dde. Maen nhw’n gwneud bwyd amser cinio a hefyd o 1700 ymlaen.

P1190414_1024

Cyrraedd St Malo: roeddem ni wedi dewis croesi dros nos. Mae’n golygu talu am gaban, ond mae cyrraedd am 0800 yn meddwl gyrru yng ngolau dydd. Wrth adael y porthladd, dim ond rhaid dilyn yr arwyddion ‘Toutes Directions’ nes byddi di’n dechrau gweld rhai ‘Rennes’, y ddinas fawr gyntaf i’r de. Bydd yr arwyddion hyn yn rhai gwyrdd ‘priffordd’, sy’n helpu’u gweld nhw yng nghanol y llwyth o rai du-a-gwyn. Y D137 yw’r heol, a rhyw awr o daith sydd i Rennes. Pan gyrhaeddom ni gylchffordd Rennes, fodd bynnag, roedd arwydd yn fflachio ‘manifestation avenue peripherique’. Roeddem ni wedi dewis diwrnod o brotestiadau drwy gydol Ffrainc am y ddeddf gwaith newydd. Rhaid mynd drwy ganol y ddinas, oedd lot yn haws nag yr oeddwn wedi ofni. Dilyn arwyddion ‘centre ville’ nes ein bod yn cyrraedd arwyddion ‘Nantes’. Roedd y traffig yn dod ffordd arall yn waeth o lawer.

Yr N137 sy’n mynd o Rennes i Nantes, awr eto ar yr heol. Roeddwn yn dilyn y daith ar Mapsme , ap sy’n gadael iti darllen y mapiau oddiarlein ar ôl eu lawrlwytho. Cylchffordd arall, ac yna dilyn yr A83 i gyfeiriad Bordeaux. Fan hyn mae’r tollau’n dechrau! Roeddwn i wedi cadw digonedd o arian parod, siŵr ein bod ni wedi talu €25 cyn cyrraedd Bordeaux. Er mwyn cadw pethau’n syml, aethom ni ddim drwy Niort fel yr oedd ViaMichelin wedi awgrymu, ond dal ymlaen ar yr A83 nes ei bod yn ymuno â’r A10, dal i ddilyn arwyddion Bordeaux.

P1190419

Mae llawer o canolfannau gwasanaethau, ‘aires’ , ar hyd y ffordd i brynu tanwydd a bwyd. Ymhen rhyw 5awr30 roeddem ni’n cylchu Bordeaux, a 2 awr eto o’n blaenau cyn cyrraedd Bayonne. Bach yn bell i’r bobl sy’n mynd i’r gêm, ond yn werth ei gweld. Dyma dref sy’n caru rygbi! Mae mwy o siopau’n gwerthu crysau, hetiau ayyb nag yng nghanol Caerdydd.

P1190429_1024

A digon o dai bwyta da hefyd. Wedi blino, ond hefyd yn falch ein bod ni wedi osgoi gwrthdystiad Rennes, a hefyd y ddamwain a welsom i’r de o Bordeaux: dwy lori wedi gwrthdaro gan floco’r heol yn gyfangwbl. 24 km o loris (ac ychydig o geir) yn aros i’r llanast gael ei glirio. Mae’r heol yn bwysig iawn i allforwyr Sbaen. Dim ond 4 awr i fynd yfory!

Older Posts »

Categorïau

Dilyn

Derbyn pob cofnod newydd yn syth i'ch Blwch Derbyn.